Skip to main content

Sawrkar hna kalsana ran vulhtu Mizo M.Sc tlangval chu

ZORAM TODAY | November 17-30, 2015

Amah chu...amah chu kum 31 mi a ni. Kum 2012 khan Mizoram University atangin Master of Science (Botany) a zo va, 2nd division-ah a pass. Hemi hnu hian private company-ah te a inhlawh lawp lawp a, kum 2014 atangin Zoram Entu Pawl (ZEP)-ah State Project Coordinator a ni a; thla tin cheng sing chuang fe a hlawh. Chu chu kalsanin, thla tina cheng sing chuang fe sengso turin ran vulh a tan ta! A hming chu H. Laltanpuia, Lunglei tlangval a ni.

Lunglei Electric Veng-a cheng, H. Laltanpuia farm hi Lunglei khawpui atanga Lawngtlai kawng km 10 vela hla, New Life Academy awmna thlang, ABCI Company inkulhna thlen hma lawk kawngpui thlang maiah a awm a. Tin hnih hmun ramah chuan vawk 60 vel lek ar 150 vel a vulh mek.

H. Laltanpuia hi Vanlalduhi leh H. Herliana fapa naupang ber a ni a, December ni 4, 1986-ah Lunglei-ah a piang a. Lunglei-ah zirna bul a tan a, HSLC hi Lawngtlai-a Ngurnunsangi English School (NES) atangin a zo va, HSSLC hi Don Bosco School, Bawngkawn, Aizawl atangin a zo bawk. Lunglei Government College-ah B.Sc hi a zo va, Mizoram chhungah a zirna zawng zawng hi a hlen chhuak vek a ni.


Lawngtlai-a sikul a kal lai hian a bul tan nan vawk note pakhat chu a hawn a, hei hi in lamah an vulh pung a. College a kala a haw changin vawk note a hawn zel bawk a. Ran vulh hi a tuina leh châk ber a ni thin. College a chhuah hian a chhungte hnenah zir zawm tawh lova ranvulh a duh thu a hrilh a, a chhungte erawh chuan lehkha la zir se an duh avangin Mizoram University-ah kum 2010 khan a lut thla a. Tha takin a zir chhuak leh ta a ni.

Mizoram University atanga a zir chhuah hnu pawh hian a ngai tê bawkin, a chhungte bulah ranvulh a duh thu a sawi a. Nimahsela, a nu leh pate pawhin hna an la thawh theih tho avangin hna remchang dang a thawk a. Insurance company thenkhata a thawh hnuah, kum 2014 atangin Zoram Entu Pawl-ah a thawk zui a.

Hetia Aizawl-a hna thawka a awm lai hian, high school a zir laia a vawk note hawn chu a chhungte chuan in lamah an lo vulh pung a. An kawmthlangah vawk in an sa mai a, chutah chuan vawk 60 vel chu an vulh hman.

Kum 2015 a han ni a. A lung lêntu ber vawk vulh chu a sawi leh ta a. A châkna chu khap daih theih a ni ta lo. Vawk vulh turin Lunglei-ah a phei nghal a, tuna an farm hmun ni ta, Vawngzawl ramah a in an sa nghal chur chur a. Hetih lai hian hlawhfate chhawrin an bei nasa hle a, cheng nuai tel fe chu an sêng a ni. A in an sak zawhah ina an vawk lo vulh pun tawhte chu an suan phei ta a ni.

A vawk vulhna atang hian hlawkna a la hmu meuh lo va, thla tin vawk chaw leh ar chaw manah cheng 20,000-30,000 an seng ziah a, vawkchaw atan changel, japanhlo, biskuit chhia leh buhfai an hmang ber. A in tur an sak zawh hnuah amah Tpa hian a enkawl chawt a, an u pakhat leh a pate’n an pui bawk. Hetih lai hian vawk note chu cheng 5000-in a hralh a, a pui hralh chur chur tham erawh a la awm meuh lo.

Mizote’n vawksa kan ei nasat avangin a market lamah harsatna a tawk lem lo. Lunglei-ah pawh a vawk farm neih chu an hre lar chho tan a, hralhna tur chu a awm deuh reng tawh a ni.

He hna thawkin a thawkrim em em a, zing khawvar tirh atangin vawk chaw buaipuiin hna a thawk tan a; tlai thim thet thetah a chawl thei chauh thin. Kum tira vawk a vulh tan lai khan kg 80 chuang zeta rit a ni a, kum khat dawn a vei meuh chuan kg 65 vel chauh a ni tawh! A dul kiar ve pang mai pawh a thêp vek a, hnathawk nasa tih hriat takin a thû chhàl a, a bek leh biang vel chu thlantui luan leh bual hnu a ni tih a hriat hle.

ZORAM TODAY-in a hmuna a tlawhnaah, Tpa hian a harsatna tawhte chu a lo sawi siam siam a. “Ran a damlohvin a buaithlak hle. A hmun a hlat tham deuh avangin ran doctor-te’n an rawn pan thei meuh lo va, phone hmangin Aizawl lama ran doctor-te ka râwn thin,” tiin a sawi. Ran damlo thi tawp an awm nual tawh nghe nghe.

“Chaw ei a tui a, taksa hah mah se rilru a hlim em em a ni,” tiin a sawi. A awmna hmunah phone signal a awm loh avangin a khawharthlak thu te, thla ên laia a lunglenthlakzia te, an piah lawka ABCI company hnathawkte avanga hmun reh tak a nih loh thu te pawh a 

A hmunhma a rem hle. A thlangah thlai leh thei an chîng a, serthlum pawh a rah that lai tak a ni. Changel pawh a tam avangin vawk chaw-ah a la buai lo. Tui lakna a hnai a, a piah lawk luite-a tui an pipe a, tui dahkhawlna tuizem an hûng bawk. Electric current a lut lo va, a hranpaa transformer bun a ngaih avang leh a hautak avangin, nizung chakna (solar energy) hmangin a mamawh zualpui êng a chhî a ni. Vawk hi vulh belh zel tumin vawk in tur an sak belh mek a, vawk in chhakah ar in a awm phei zui a. Ar puitling a la awm lo.

Heng zawng zawng buaipui nan H. Laltanpuia hian sawrkar atangin tanpuina cheng khat mah a dawng lo va, a dil hek lo. NLUP a dawng lo va, a vui hek lo.

“Sawrkar hian NLUP vawk note sem tur hi ram dang atangin man to tak takin a la lut tho va...” tiin a sawi a. Sawi tlang dawt duh lovin, “Supply tur awm sa leh hralh zat tur hre saa vulh chu a nuam bik em em a ni,” tiin a sawi a ni. Nia, NLUP vawktê atana vawk note to tak taka foreign atanga chah luh ai chuan, Mizoram chhunga Mizo vawk vulh ngei lei theih ni sela chuan a inhmeh bik hle tur a ni a, mahse, chutiang a ni ta si lo a ni.

“Sawrkar atangin tanpuina te dil ve la. Sawrkar pawhin hetianga mahni intodelha tih tak taka beite tanpui hi a châk alawm,” tia ZORAM TODAY-in thurawn kan pek chuan a nui mai a. “Tanpuina kan dawng lo pawh hi a thatna lai a awm. Sawrkar tanpuina dawng ila, an tanpuina avanga hetiang dinhmun thleng theiah min chhuah emaw a ni ang a, keini’na kan lo thawh hahna leh kan lo buaipui hahna zawng zawng a lân vek dawn a...” tiin a sawi a, a dik viau si.

Pathianni-ah pawh a haw hman meuh lo. Thian a kawm hman lo va, nula a rim hman hek lo; nitin vawk leh arte nen nun an hmangho thin. Mahse.... Mahni intanpuite chauh hi Pathian-in a tanpui thin si. 

Comments

Post a Comment

Popular Posts

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016 Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle.  Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sên leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chênna inah kan zu tlawh a... Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, paw...

'Game Changers of the Decade' te zinga thlan Mizo tlangval chu

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 Vanlalruatkima Hrahsel (@Mizohican & Sandman) hi Aizawl Chaltlang veng-a Pu V.L. Rema fapa niin pawl 3 a nih atangin Mizoram pawnah lehkha a zir a, St. Thomas Boys School, Calcutta-a a zir hnuah Montfort School, Tamil Nadu lamah a insawn leh a. School a zir zawh hnuah PSG Tech Coimbatore-ah Computer Science Engineering zir lehin, a zawh hnuah CAT coaching class a kal a, CAT exam a pek hnuin IIM-Bangalore-ah a lut leh a ni. IIM-Bangalore 2nd year a zir kumin UPSC coaching class a kal tan a ni. Chumi hnuah a tuina lam advertising-ah a chhungte phalna ngeia thawkin, Webchutney-ah a lut a, tun thleng hian a eizawnna lamah a la kal tluang zel a ni. Amah Vanlalruatkima Hrahsel chu! National Games Developer Conference, Pune, 2014 Kum tam tak India rama Digital Advertising Agency changtlung berte zing ami ‘Webchutney’-a a thawh hnuin a thiante nen mobile games development company an din a, a hmingah ‘FITH Media’ tih an vuah. Mobil...

Mobile phone i tlo zawk nan

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 Tunlaiah mobile phone tel lovin kan awm hleithei tawh lo a ni ber a. Mobile phone changkang tak tak a lo chhuak a, smartphone chi hrang hrangah application changkang leh tunlai ber ber kan dah ta rup mai. Kan nitin nuna a pawimawh tawh em avangin, mobile phone hi a tangkai a, engtin nge hmang ila a daih rei ang le? Mobile phone reng reng battery hmang a nih vek avangin battery chungchang han sawi hmasa ila. Mobile phone battery hi chi hrang hrang awm mah se, tunlaiah chuan Li-Ion hi hman lar ber a ni. He battery hi a thar lei zawh hlimah, a tlangpuiin darkar 4-5 chhung charge ngei ngei tur a ni. Hman vat kan duh thin avangin a thar tirha a charge mamawh zat pawh charge hman lovin kan khawih thin a, hei hian battery a titlo lo. Battery leh phone insîkna hi thlatin vawi khat tal tihfai ziah a tha hle. Charge pawh hi duh hun hunah charge tur a ni lo. A battery a zawh hma deuh, 9% vel a la awm lai hian charge chauh tur a ni a, battery e...

Scientist sang rual hmaa paper present-tu Krista Roluahpuia

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 International Conference lian, professor leh scientist a sang tel inhmuhkhawmna, September ni 15-18, 2015-a neih EMRS Fall Meeting 2015, Warsaw University of Technology, Warsaw-ah Mizo tlangval pakhat chuan paper pahnih a zu present a. Chu tlangval chu a chanchin kan chhiar tur Krista Roluahpuia, Pu K. Liannawla fapa, Mualbu (L), Lawngtlai District mi a ni.   A paper pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx quantum heterostructure chhunga atom inremkhawm dan a zir chian chu a present a. Molecular Beam Epitaxy hmanga quantum heterostructure nei tura atom an remkhawm dan te, tin, a bik takin temperature hniam lutuk atom an rem avanga thil lo danglam bik dan te leh Atom te chu tha chakna, entirnan lumna hmanga tha an pekin engtin nge an lo danglam tih a zirchianna chu a zu present a ni. Pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx chu quantum well anga siamin a chhah zawng chu de Broglie wavelength (kan hriatthiam theih nan electron wavelength a ni ber mai) an...