Skip to main content

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016
Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle. 

Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sên leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chênna inah kan zu tlawh a...

Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, pawl 10 pawh a pass lo. Mahse, zir sànna avanga hming bula doctor mai ni lo, professor dah thei tam tak leh, khawvel mithiam mi nuai tam takte siam theih loh a siam chhuak tlat! Mahni inthehlar chi ni sela zawng, a thanna tur hi Zoram mai a ni lo vang.

A tuina zawng tak khawl (TV, Radio etc.) chhe siam lam zirin kum 1988 bawr velah he lamah hian diploma a nei a; kum 1996 vel thleng khan P.W.D department, Kolasib Sub-Division-ah Operator hna a thawk zui a, chuta a thawh lai chuan Pathian kohna dawngin, kum 1999-ah Youth With A Mission (YWAM), Kolkata lamah Pathian thu a zir chhunzawm a. Chuta an hotupa New Zealand mi thusawi chuan a nun a kaihhruai hneh kher mai - ‘Calling hre rawh u” a tih chu. Tichuan, Pathian-in engti turin nge a koh, tih hre turin a tawngtai ta ngat ngat a, hetah hian Pathian rawng a la bawl dawn a ni tih te, thil a la siam chhuah tur thu te chu Pathian-in a hriattirin a hmuhtir ta niin a sawi. Kum 2000 kumah lo hawin thianzahovin rawng an bawlho ren rawn a, kum 2004-2012 chu Synod Revival Speaker a ni chho zui a, ‘Power of God’ angin rawngbawlna an nei thin.

Thil siamchhuah lama a kut a hlei tanna hi kum 1994 chho vel atangin a ni awm e. |um khat chu thianzoho lova hlo thlo a hmu a, chung mite chuan chemkawm kengin hlo an thlo zaih zaih a, an ban chu an thlawh zawngin a che zeih zeih a. Chu chu a hmuh chuan, tha heh lo zawk leh thawk chhuak tam thei zawk tura khawl siam chhuah (mechanise) theih a inbeisei ta tlat a. Chuta tang chuan ama mimalin research a bei a, academic research kan tih ang hi a ni lo. Synod Revival Speaker-a awm lai pawhin, an zin haw apiangin ni khatah darkar 6-8 chu a zirbingna (research work)-ah a insawrbing (concentrate) thin a, a chanchin hi sawrkarin a lo hriatin a tuipui hle nghe nghe.

Rawngbawlna buaipui reng renga a khawsak chuan a vision, Vision Mizoram tia a vuah chu a hlawhtling thei dawn si lo tih hriain a research work lamah a insawrbing zui ta zawk a, tun thlengin tlangram loneimite tan hmanraw pawimawh tak tak a siam chhuak chho ta a ni.

Hun rei tak zirchianna nen a beih hnuin hnim sam faina khawl, lei laih khuarna atan pawha hman nghal theih  Grass Cutter cum Pit Drilling Machine chu a siam chhuak ta a, Mizote rilrem zawng tak turin a khawl ber chu puak mai theih turin a duang a, a hmang chhintute lawm a hlawh hle. Tlangram lo neih phung pangngai kalsanna tur atana hmanraw tangkai tak tur a ni bawk.

Tichuan, thil siamna tenau zawk (Small Scale Industry) dinin  a hmingah Lalzui Research Foundation a vuah a, Mizote’n a kan hman tangkai theih mai tur thil chi hrang hrang ngaihtuahin state dang leh ram danga an siam ve loh thlengin a duang chhuak ta zel a ni. ‘Phaizawlmite hian an hlawkna tur thlirin tlangmite milin hmanrua an siam chhuak duh lo va, chu vangin kan hmanrua tur chu keimahniin kan siam chhuah a ngai a ni’ tih rilru pu chung zelin hma a la chho ta zel a. Tun thlengin hmuh theiha pho chhuah mai theih khawl chi hrang hrang pasarih (7) lai a siam chhuak tawh a, siam mek a nei nual bawk. Mizoram sawrkar pawhin a bengkhawn hle a ni. Hman tangkaina tur a tam bawk a, tam zawka siam chhuah a nih theih nan hma an la tan chur chur tawh a, a neitu nihna pawh dan ang takin an hauh (patent) tawh bawk a ni.

A industry-a an thil siam chhuah reng reng hian kawlphetha chakna a mamawh sáng lo va, mi tinin mahni ina kan hman tangkai theih mai tur mitthla chunga a duan te a ni a, a tehfungah horse power chanve lek lek hmanga tihnun leh hman theih a ni hlawm.

A khawl hmuhchhuahte hi thatchhiatna leh awlsamna ngawr ngawr a kawk lo va, thil awlsam leh hlawk bawk si, mihring tha heh lo leh daih rei thei tur zawnga khawl thil hman tangkai chu a tum ber pakhat a ni. “Instrument leh equipment tha an neih chuan thalaite hi an taima lutuk!” a ti a, “Drugs addict te hi a aia tha offer ila, an bansan mai,” a ti bawk. “Thalaite hi depression nei hman lek lovin an siam theih a, hmanrua a that chuan tirh ngai lovin an thawk châk em em a ni,” a ti. Grass cutter a siam hnuah an in leh a vel a hnim hman meuh lo a ni awm e! Chu chuan a thusawi hi a dik a ni tih a nemnghet chiang hle.

Mak tak a ni! Pu Zuia hian a thil siam chhuahte hi hralh sumah a ti rih lo, a hralh ngai lo; sumdawn nan a hmang hek lo. Ani chu a ngaihtuah chhuaktu leh design-tu, a tak rama chantirtu a ni a, company lian tak takte’n a thluak hmangin hmanrua an la siam chhuak chur chur dawn tih a chiang a ni. A chanchin hi mi’n an hre zau va, USA-ah pawh hnathawk turin an lo sawm tawh nghe nghe. Mahse, Mizoram sawrkar nen thawhhona an neih mek avangin a lo hnar rih a ni. Eng nge a vision, kan ti a ni mai thei.

“Lal Isua hi khawvel ringtute chhah lai takin a lo kal dawn,” a ti a, mihring lawr tur tlem lai bera lo kal lovin, ringtu tam tak an awm huna lo kal turah a ngai. Chumi kawngah chuan a mission chu a awm. Khawvel pumah tawng chi hrang hrang 7000 hman rim a ni mek a, kum 2014 November thla thleng khan Holy Bible hi tawng chi hrang hrang 531-a lehlin a ni tawh a, tawng 2195 vel zeta lehlin hna thawk mek a ni (Source: Wikipedia). Holy Bible hi tunah chuan tawng 600 vela lehlin a ni tawh a, hei hi tawng 1000 tala lehlin a nih theihna tura hmalak a tum a, mi zawng zawngin Bible pakhat theuh tal an neih theih nan, Lalzui Research Foundation hi hmanruaah hman chhoh a tum a ni.

Salem venga a chenna in bulah workshop a nei a, chu chu a office a ni. Nau pakhat a chhawr a, nitin hna an thawk a, zan rei tak tak thlenga thawh chang an nei. A suangtuahna leh a mitthla anga thil siam chhuah hi a tum a nih avangin a hna hi a hautak hle.  Hmachhawp tam tak a nei a; a grass cutter siam hi hlo thlawh tak tak nana a hman a remchan chiah loh avangin, chemkawm tiat lek, hlo thlawh theihna tur siam chhuah te chu a mitthlaa la awm a ni.

A nupui Pi R. Vanlalhruaii leh a fate pathum nen anmahni inah an chêng mek a ni.


--------------------------------------
Lazui Research Foundation kutchhuakte
1. Grass Cutter cum Pit Drilling Machine
Hei hi hnim sam faina leh thlai chi tuhna/chînna tur khur laihna hmanrua a ni. A siam chhuah hmasa ber a ni a, engine a nei a, diesel/petrol a hmang. Kan tarlan tawh, kum 1994 vela thianzaho hlo thlo a hmuh atanga a ngaihtuah chhuah a ni.

2. Solar Sprayer
Tun hmaa thosi hlo leh huan leh lo lamah rannung an kahna ang chi, kuta pump chawp zel ngai ang chu a buaithlak avang leh tha a heh em avangin ni zung chakna hmanga mahnia in-pump mai thei turin a duang a, current-a charge theih a ni bawk. A chhung lamah USB cable vuahna a dah a, hna thawh pahin mobile phone a charge theih a, zai a ngaihthlak theih bawk.

3. Lemon Juicer
Limbu tui sawr nana kan hman thin thing (4×4) ringawt chu duh khawp lovin awlsam zawk leh hlawk zawka sawr thei tur a duang chhuak. A limbu tak leh a tui chhuahna tur a duang hrang a, a khawl chhungah second 10 vel a thang a, chumi chhungin limbu chu tum li a sawr hman. A sawr fu hneh hle. A nau chhawr nupui hi limbu tui sawr thin a ni a, chuta tangin ngaihtuahna a nei tan.

4. Turmeric Slicer

Mizorama tha duh em em aieng chu phai lam sumdawngte’n an duhthusam ang taka an lei theih nan a channa khawl tha tak a siam chhuak. Hei hi Jampui tlangdunga rawngbawla an chhuah laia ngaihtuahna a neih thar a ni. An thenawm khawvengte’n an hmang tangkai hle a, a thlawnin a hersak thin.

5. Bamboo Chipping Machine
Mau chan têtna khawl a ni ber a, a hmanna tur a tam hle. Mizoram-ah paper industry changtlung tak kan neih hunah phei chuan hmanna a tam lehzual ang.

6. Agarbati Stick Making Machine
Mihring tha hmang lova khawl hmanga agarbati kuang tur siam chhuahna a ni a, phai lam company-te’n an duhthusam ang thlapin a her chhuak thei a, hun rei lo te chhungin tam tak a her hman.

7. Chainless Bicycle: 
Thirsakawr, a rah kalna chain (khaidiat) chu bung awlsam tak a nih avangin chain tel lova khalh theih turin a duang a, kea rah kual a ngai lo. Hei pawh hi, nikumah an kawmthlang kawngpuiah naupang pakhatin thirsakawr a khalh a, a khalh laklawh laiin a chain a bung a, a ke a tithi a, chuta tang chuan chain tel lova thirsakawr siam chhuah tumin hma a la tan a ni.

Comments

  1. Pa ngaihsanawm tak a ni, a hmachhawp la neih te pawh tihlawhtling thei se ka ti ngei mai. A chanchin pawh in ziak tluang thiam zaih2 e :)

    ReplyDelete
  2. Pa ropui tak a ni. Mizote leh midangte tán hna ropui leh hlawk tak thawk zel mawlh teh se.

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular Posts

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

'Game Changers of the Decade' te zinga thlan Mizo tlangval chu

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 Vanlalruatkima Hrahsel (@Mizohican & Sandman) hi Aizawl Chaltlang veng-a Pu V.L. Rema fapa niin pawl 3 a nih atangin Mizoram pawnah lehkha a zir a, St. Thomas Boys School, Calcutta-a a zir hnuah Montfort School, Tamil Nadu lamah a insawn leh a. School a zir zawh hnuah PSG Tech Coimbatore-ah Computer Science Engineering zir lehin, a zawh hnuah CAT coaching class a kal a, CAT exam a pek hnuin IIM-Bangalore-ah a lut leh a ni. IIM-Bangalore 2nd year a zir kumin UPSC coaching class a kal tan a ni. Chumi hnuah a tuina lam advertising-ah a chhungte phalna ngeia thawkin, Webchutney-ah a lut a, tun thleng hian a eizawnna lamah a la kal tluang zel a ni. Amah Vanlalruatkima Hrahsel chu! National Games Developer Conference, Pune, 2014 Kum tam tak India rama Digital Advertising Agency changtlung berte zing ami ‘Webchutney’-a a thawh hnuin a thiante nen mobile games development company an din a, a hmingah ‘FITH Media’ tih an vuah. Mobil...

Mobile phone i tlo zawk nan

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 Tunlaiah mobile phone tel lovin kan awm hleithei tawh lo a ni ber a. Mobile phone changkang tak tak a lo chhuak a, smartphone chi hrang hrangah application changkang leh tunlai ber ber kan dah ta rup mai. Kan nitin nuna a pawimawh tawh em avangin, mobile phone hi a tangkai a, engtin nge hmang ila a daih rei ang le? Mobile phone reng reng battery hmang a nih vek avangin battery chungchang han sawi hmasa ila. Mobile phone battery hi chi hrang hrang awm mah se, tunlaiah chuan Li-Ion hi hman lar ber a ni. He battery hi a thar lei zawh hlimah, a tlangpuiin darkar 4-5 chhung charge ngei ngei tur a ni. Hman vat kan duh thin avangin a thar tirha a charge mamawh zat pawh charge hman lovin kan khawih thin a, hei hian battery a titlo lo. Battery leh phone insîkna hi thlatin vawi khat tal tihfai ziah a tha hle. Charge pawh hi duh hun hunah charge tur a ni lo. A battery a zawh hma deuh, 9% vel a la awm lai hian charge chauh tur a ni a, battery e...

Scientist sang rual hmaa paper present-tu Krista Roluahpuia

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 International Conference lian, professor leh scientist a sang tel inhmuhkhawmna, September ni 15-18, 2015-a neih EMRS Fall Meeting 2015, Warsaw University of Technology, Warsaw-ah Mizo tlangval pakhat chuan paper pahnih a zu present a. Chu tlangval chu a chanchin kan chhiar tur Krista Roluahpuia, Pu K. Liannawla fapa, Mualbu (L), Lawngtlai District mi a ni.   A paper pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx quantum heterostructure chhunga atom inremkhawm dan a zir chian chu a present a. Molecular Beam Epitaxy hmanga quantum heterostructure nei tura atom an remkhawm dan te, tin, a bik takin temperature hniam lutuk atom an rem avanga thil lo danglam bik dan te leh Atom te chu tha chakna, entirnan lumna hmanga tha an pekin engtin nge an lo danglam tih a zirchianna chu a zu present a ni. Pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx chu quantum well anga siamin a chhah zawng chu de Broglie wavelength (kan hriatthiam theih nan electron wavelength a ni ber mai) an...