Skip to main content

Alice-i Aw Mawi

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Kimi Colney
Alice Catherine Evans hi January 29, 1881 khan Bradford County, Pennsylvannia-ah a lo piang a. A pian ni hian, a nu leh pa, William Howell leh Anne B. Evans te hian an fanu hi mi tam tak nun chhanhim theitu a la ni ang tih an ring pha kher lo vang.


Sikul te kai chhovin college a han rah dawn meuh chuan chhungkaw harsatna avangin, kum 1901 a\angin elementary school-ah zirtirtu hna a thawk ta zawk a. Cornell Univeristy an tihah hian zirtirtute’n hma an sawn zawk nan, nature lam inzirtirna class a free-a pek thin a nih thu a hriat veleh Alice Evans chu a va inziak lut vat a, he a class zawm hian nasa takin a nun a khawih danglam ta a.

A thlawna nature class a lak chhung hian, remchang a hmuh hmasak berah Agricultural college-ah basic course zir turin a inziak lut a. He class hi a hlawkpui hle a, bacteriology-ah chuan a rawn tui chhoh phah em em a; nasa taka inzirin, Cornell University luh theih nan scholarship hial a hmuh phah ta a ni. A zirnaah hian hma sawn chho zelin bacteriology-ah hian kum 1909 khan Bachelor of Science a zir chhuak a, University of Wisconsin-ah Master of Science hi Bacteriology-ah tho kum 1910-ah a zir chhuak bawk. 

Hemi a zawh hnu hian, U.S. Department of Agriculture Bureau of Animal Husbandry-ah Dairy Division-ah hna pawimawh tak a chelh chho va. He hmuna a hna ber chu bawnghnute leh cheese-a bacteria awmte chhui chhuah a ni. Kum 1913-ah he a hnaah hian dah ngheh a ni.  Alice Catherine Evans hi USDA-a hmeichhia scientist nghet hmasa ber a ni. Hei hi a hlawhtlinna in\anna chauh a la ni.

Kum 1918-ah a research beihna lamah bawnghnute hmin (pasteurize) lo in hian bacteria pakhat bacillus abortus tih hi a nung reng a ni tih a hmuchhuak a. Hei hi natna chikhat niin, a bawnghnute intute hriselna nasa takin a khawih chhe thei a, he bacteria hian brucellosis thlentirin hei hi Malta fever an tih ang hi a ni a. Malta fever nei te chu nasa takin an khua a sik a, lu na leh tha na neiin kum tam tak he natna hian an taksa a tibuai thin a ni.

He bacteria hlauhawmzia hi hriain, Alice Evans hian bawnghnute pasteurize ngei a pawimawh a ni tih thu hi a rawn au chhuahpui a, mahse, he a thil hmuh chhuah thar hi scientist dangte chuan an ngai pawimawh tlat lo. Chu chuan chhan pahnih a nei a, pakhat chu hmeichhia a nih vang a ni; a pakhat zawk chu Ph.D a la neih lo vang a ni. A bula mite’n an sel nasa em em a, a thil hmuh chhuah, a mihringpuite tana tha tur a rawn tlangaupui chuan harsatna a thlen ta hlauh zawk a nih chu.

Kum 1920 a han nih meuh chuan scientist dangte pawhin an research neihna atangin Alice Evans thusawite kha a lo dik a ni tih an hre ta a. Tichuan, kum 1930-ah United States sawrkar chuan bawnghnute hi pasteurize ngei tur a ni tih thu a chhuah ta hial a ni.

Vanduaithlak takin Alice Evans hian brucellosis, he bawghnute hri vanga natna kai chhawn theih chu a a kai ve ta hlauh mai a, a dam chhungin he natna hian a taksa a tikhawlo va, dam leh damlo inkarah a hun a hmang ral a ni. He natna hi a research tihna lama a kai a ni nghe nghe.

Department of Agriculture chhuahsanin, U.S. Hygienic Laboratory-ah a thawk chho va, hetah pawh hian, mihringte hriselna tur leh hriat tur pawimawh tam tak a hmuchhuak a ni.

Tichuan, kum 1945-ah a hnathawh lai chu chawlin, a hun tha la neih zawng zawng chu hmeichhiate’n science lama hma an sawn theihna turin a hmangral a, a hmeichhiatpuite a fuih nasa thin hle. Kum 1975, September ni 5-ah stroke neiin a boral a, a dam chhung tawi têa a hnathawh rah kha tun thlengin kan la seng ta zel a ni. 

Harsatna tam tak tawk mah se, Alice Catherine Evans hi a beidawng duh lo va, mite sawiselna pawh tawk mah se, a thil hmuh chhuah hian nun tam tak a chhanhim dawn tih hriain a ding nghet tlat a, a hriselna hial pawh chhiat phah khawpin tumruhna, thahnemngaihna leh taimakna a nei. Kum 1918-a he nu thil hmuh chhuah avang hian mitinin tun thleng hian hrisel takin hun kan la hmang thei a ni.

Alice Catherine Evans hi kum 1993 khan National Women’s Hall of Fame-ah telh a ni.

Comments

Popular Posts

Mizo tlangval siam android games a hlawhtling

ZORAM TODAY | August 17-31,  2015  July thla chawhnu lama publish, ‘Bajrangi Bhaijaan’ mobile android games chu playstore-a download theiha dah a nih atanga kar hnih hnu lawkah mi nuai thum chuangin an download tawh a, Google Play ‘new free games’-ah pahnihna a ni mek a, action bik free games-ah pakhatna a ni mek bawk. Chu mai a la ni lo, Google Play-a free games awm zawng zawngah 13-na a ni mek; ranking hi active users leh download tam zawng atanga siam a ni ber. He games siamtu hi Chaltlang tlangval Kima @Mizohican a ni a, July ni 11-a tihchhuah a ni. Nikum kum tawp lam khan India rama mobile games development company lar ni chho mek ‘FITH Media’ company chu a thiante nen an din a; tun thlengin playstore-ah games pasarih an publish tawh a, an games siam hmasak pahnih - ‘Nikal Padi: Slumdog Plumber & Pipes Puzzle’ leh ‘Where's My Cat’ tih games-te hi India rama gaming ho zawng zawng hruaitu lu NASSCOM Game Developers Conference (NGDC)-ah ‘Mobile Game of th...

Zahawma : Rising Star of Indian Football

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Fela Ngente Sawi tur ber pawh  ka hre lo!” Manchester  United-a training  thei tura a tling chiah chu a lawm bawk a ni ang, a nghilh dup a ni ber. Ni, eng football club fan pawh ni la, khawvela club lian ber zinga mi Manchester United stadium ‘Old Trafford’-a thut luh ve ringawt pawh inchhuanna tham a tling. Hetah hian kumina kum 15 tling tur Zahawma chuan kar khat chhung training a nei. A tirah chuan Subedar Lalpianthara leh Pi Baby Lalrintluangi te fa naupang zawk Vanlalzahawma hi December ni 29, 2000 khan Kolasib Hospital-ah a piang a. Chutih lai chuan Thingdawl Hmarveng-a an thenawm khawvengte chuan kumpinu lalrama football la pêt tur a ni tih an hre lawk bik kher lo vang!  Delhi lamah A pa hnathawhna (Assam Regiment) avangin Mizoram an chhuahsan a tul a, kum 2004 February thlaah an chhungkuain West Bengal lamah an insuan lailawk a. Kum thum an awm hnuin Delhi-ah an insawn leh a, tun thleng hian an la a...

Lalduhoma voice leak in sawi a hlawh. 'MNF a campaign pui!'

ZORAM TODAY: Aizawl, November 7th; 2018 :  Tunhnai khan ZPM Chief Ministerial Candidate Lalduhoma leh BJP hruaitu pakhat telephone-a in biakna âw chu record niin social media ah a pút darh chiam mai a, sawi zui a hlawh thar hle. Hetah hian Lalduhoma hian MNF leh BJP inkar te, BJP leh ZNP/ZPM chungchang a ngaihdan chiang takin a sawi a. Mizoram awm chhung chu engtikahmah MNF te chu an BJP dawn lo ani, tiin BJP erawh tun MLA Inthlan 2018 lo awm turah thawhdun pui a chak thu uar takin a sawi ani. He voice record tu hi hriat ani tawh bawk. ZPM chhungkua-ah he ' voice leak' avang hian inhnialna nasa tak alo awm tawh nia hriat ani. ZNP President Lalduhoma chuan hruaitu dangte hriat lemlohin BJP hruaitu pakhat nen hian telephone hmanga sawi chi nilo thil pawimawh tak tak an sawi tih voice leak ah hian a lang chiang hle. (A hnuaiah hian ngaihthlak tur chhawpchhuah ani.) Lalduhoma chuan Mizoramah MNF a chak poh leh BJP party ṭhanzelna tur chu a ping tial tial dawn ani, tiin ...

Hmuchhuaktu Prof. Lalnuntluanga

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 - Fela Ngente Prof. Lalnuntluanga, Mizoram University-a Dean, Students’ Welfare (DSW) ni lai leh, Environmental Science Department-a professor ni mek chuan research scholar eng emaw zat kaihruaiin a hnuaiah hian mi pathumin Ph.D an zo tawh a, Ph.D scholar kaihhruai (guide) mek mi 8 lai a nei bawk. A hnuaiah vek hian M.Sc. dessertation submit tawh mi 20 chuang an awm tawh. Prof. Lalnuntluanga hi September ni 24, 1975 khan Aizawl-ah a piang a, unau 8 zinga a upa ber a ni. Naupang harhvang leh duhawm tak niin Zemabawk Venglai-ah a seilian bawk. Zirna kawngah a tluang em em a, Nursery atanga Ph.D a zawh thak thlengin Mizoram chhungah vek a zir a ni. Ama insawi dan takah Durtlang pelin lehkha a zir ve ngai lo! Academic line-ah chuan Mizoram tihmingthatute zinga mi a ni a, zirtirna mai bakah zirbingna (research) lamah a kal nasa em em a, a thawhpuite leh a nauteho nen thil thar eng emaw zat an hmuchhuak tawh a, tun hnaiah sangha chi (spe...

Khiangawia khualzin kawng

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Fela Ngente Kum 1967 a ni a, Thailand rama Yasothon Province-ah chuan loneitu inngaitlawm leh ngilnei tak, taima em em bawk a awm a, a hming chu Yam a ni. An khuaah chuan nula zak thei lo ve tak a awm bawk a, ‘Joei’ tiin an ko thin. Kan hriat awlsam dan tur chuan Yam hi ‘Khiangawia’ kha a ni a, Joei hi ‘Vuani’ tia kan hriat kha a ni! He lemchan hmuhnawm em em hi a thupui chu ‘Yam Yasothon’ a ni a, kum 2005, September ni 8-a an tihchhuah tawh a ni. A hnuah part 2 leh 3 te an siam leh a, tunlaia lar em em hi Yam Yasothon-3 niin kum 2013, August ni 8-a an tihchhuah kha a ni. Yam Yasothon-3 Hei hi Khiangawia film thar ber a ni a, a thawnthu tlangpui chu kan hre nual tawh awm e. Khiangawia leh Vuani te chu an innei chho ta a, an fate pawh an puitling chho tan tawh. An fapa upa zawk Khiangmawia leh Khiangawia bialnu hlui Neihsungi fanu upa zawk Jawr-i te chu an inngaizawng a, Khiangawia fapa naupang zawk Khiangsata leh Neihsungi fanu nau...