Skip to main content

Alice-i Aw Mawi

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Kimi Colney
Alice Catherine Evans hi January 29, 1881 khan Bradford County, Pennsylvannia-ah a lo piang a. A pian ni hian, a nu leh pa, William Howell leh Anne B. Evans te hian an fanu hi mi tam tak nun chhanhim theitu a la ni ang tih an ring pha kher lo vang.


Sikul te kai chhovin college a han rah dawn meuh chuan chhungkaw harsatna avangin, kum 1901 a\angin elementary school-ah zirtirtu hna a thawk ta zawk a. Cornell Univeristy an tihah hian zirtirtute’n hma an sawn zawk nan, nature lam inzirtirna class a free-a pek thin a nih thu a hriat veleh Alice Evans chu a va inziak lut vat a, he a class zawm hian nasa takin a nun a khawih danglam ta a.

A thlawna nature class a lak chhung hian, remchang a hmuh hmasak berah Agricultural college-ah basic course zir turin a inziak lut a. He class hi a hlawkpui hle a, bacteriology-ah chuan a rawn tui chhoh phah em em a; nasa taka inzirin, Cornell University luh theih nan scholarship hial a hmuh phah ta a ni. A zirnaah hian hma sawn chho zelin bacteriology-ah hian kum 1909 khan Bachelor of Science a zir chhuak a, University of Wisconsin-ah Master of Science hi Bacteriology-ah tho kum 1910-ah a zir chhuak bawk. 

Hemi a zawh hnu hian, U.S. Department of Agriculture Bureau of Animal Husbandry-ah Dairy Division-ah hna pawimawh tak a chelh chho va. He hmuna a hna ber chu bawnghnute leh cheese-a bacteria awmte chhui chhuah a ni. Kum 1913-ah he a hnaah hian dah ngheh a ni.  Alice Catherine Evans hi USDA-a hmeichhia scientist nghet hmasa ber a ni. Hei hi a hlawhtlinna in\anna chauh a la ni.

Kum 1918-ah a research beihna lamah bawnghnute hmin (pasteurize) lo in hian bacteria pakhat bacillus abortus tih hi a nung reng a ni tih a hmuchhuak a. Hei hi natna chikhat niin, a bawnghnute intute hriselna nasa takin a khawih chhe thei a, he bacteria hian brucellosis thlentirin hei hi Malta fever an tih ang hi a ni a. Malta fever nei te chu nasa takin an khua a sik a, lu na leh tha na neiin kum tam tak he natna hian an taksa a tibuai thin a ni.

He bacteria hlauhawmzia hi hriain, Alice Evans hian bawnghnute pasteurize ngei a pawimawh a ni tih thu hi a rawn au chhuahpui a, mahse, he a thil hmuh chhuah thar hi scientist dangte chuan an ngai pawimawh tlat lo. Chu chuan chhan pahnih a nei a, pakhat chu hmeichhia a nih vang a ni; a pakhat zawk chu Ph.D a la neih lo vang a ni. A bula mite’n an sel nasa em em a, a thil hmuh chhuah, a mihringpuite tana tha tur a rawn tlangaupui chuan harsatna a thlen ta hlauh zawk a nih chu.

Kum 1920 a han nih meuh chuan scientist dangte pawhin an research neihna atangin Alice Evans thusawite kha a lo dik a ni tih an hre ta a. Tichuan, kum 1930-ah United States sawrkar chuan bawnghnute hi pasteurize ngei tur a ni tih thu a chhuah ta hial a ni.

Vanduaithlak takin Alice Evans hian brucellosis, he bawghnute hri vanga natna kai chhawn theih chu a a kai ve ta hlauh mai a, a dam chhungin he natna hian a taksa a tikhawlo va, dam leh damlo inkarah a hun a hmang ral a ni. He natna hi a research tihna lama a kai a ni nghe nghe.

Department of Agriculture chhuahsanin, U.S. Hygienic Laboratory-ah a thawk chho va, hetah pawh hian, mihringte hriselna tur leh hriat tur pawimawh tam tak a hmuchhuak a ni.

Tichuan, kum 1945-ah a hnathawh lai chu chawlin, a hun tha la neih zawng zawng chu hmeichhiate’n science lama hma an sawn theihna turin a hmangral a, a hmeichhiatpuite a fuih nasa thin hle. Kum 1975, September ni 5-ah stroke neiin a boral a, a dam chhung tawi tĂŞa a hnathawh rah kha tun thlengin kan la seng ta zel a ni. 

Harsatna tam tak tawk mah se, Alice Catherine Evans hi a beidawng duh lo va, mite sawiselna pawh tawk mah se, a thil hmuh chhuah hian nun tam tak a chhanhim dawn tih hriain a ding nghet tlat a, a hriselna hial pawh chhiat phah khawpin tumruhna, thahnemngaihna leh taimakna a nei. Kum 1918-a he nu thil hmuh chhuah avang hian mitinin tun thleng hian hrisel takin hun kan la hmang thei a ni.

Alice Catherine Evans hi kum 1993 khan National Women’s Hall of Fame-ah telh a ni.

Comments

Popular Posts

Goa beach-ah a bialpa hmuh laiin nula pawngsual

ZORAM TODAY: Tun kar ningani, May ni 24, 2018 khan Goa beach-ah nula pakhat chu a bialpa hmuh laiin sual a ni. He thil thlenna hmun hi Sernabhatim beach-ah niin Panaji atanga km 50 vela hlaah a ni. Police-te chuan South Goa-a thil thleng hi an finfiah tawh thu leh investigation an kalpui mek thu an sawi a, tun thleng hian thil tisualtute hi man an la awm lo. Senior Police Office pakhat sawi danin, "Inngaizawngte hi an thawmhnawte an pawhsak a, an thla te laksakin pawisa an dil zui a ni," a ti a, chumi hnuah an sual zui nghal mai niin a sawi. Hmeichhia zawkin a sawi danin, a bialpa hmuh lai ngeia sualtute hi mi 20 vel an nih thu a sawi. South Goa Superintendent of Police (SP) Arvind Gawas chuan, "Nula hi medical exam an neih tawh thu leh result an nghah mek thu a sawi a ni. Report-a a lan danin, kum 2016 chhung khan Goa-ah hian pawngsual case hi 62 a awm a, 2017-ah hetiang case register hi 70  ngawt a awm bawk. Kum 2016 chhung khan, Delhi tih lohvah Goa hi I...

Vawiin chawhnu leh naktuk june ni 13 school chawlah puang

Aizawl 12th June, 2018 Thawhlehni ZORAM TODAY:  Tunhnaia India hmarchhak state hrang hranga darkar 60 chuang chhumlo chat lova ruah a sur avangin Mizoram ah pawh leimin, tuilian leh in chim eng emawzat a awm mek a, mipui nunphung a khailak avangin Mizoram sorkar pawhin chhiattawkte chhawmdawl dan leh harsatna sutkian nan theihtawp a chhuah mek zel ani. Directorate of School Education chuan order ti chhuakin tunhnai ruah sur nasa avangin harsatna tamtak a thleng thei ani tih hriain vawiin june 12 chawhnu leh naktuk june 13 thleng Mizoram puma sorkarin school permission a pek zawng zawngte chu chawl vek turin a hriattir ani. Sorkar school, Primary aČ›anga Higher Secondary School zirlaite chu an taksa him nan hemi chhung hian Inchhung chhuahsan lo turin an ngen bawk ani.

Covid-19 Task Group on Commodities an thukhawm

ZORAM TODAY|Aizawl 17th April, 2020: Vawiin khan COVID-19 Task group on Commodities chu an Chairman Pu HL.Rochungnunga, Commissioner of FCS&CA hovin a office chamber ah an thukhawm a. Hri hlauhawm a len mek lai leh inkharkhip, lock down chhunga zoram mipuite ei leh bar buhfai leh thil dang te, nitin mamawh gas leh motor oil te an neih zel theihna tura hmalak dan te an thlir ho a ni. Task group chuan mipui mamawh oil leh thil dang ram pawn atanga Vairengte thlenga an rawn phurh luh dan tur leh load dang la leh tura motor leh driver te in banlet dan tur an duang fel a, essential commodities driver te tan a COVID-19 avanga damlohna leh chhiatna tawk palh thei te tan a insurance awm thei te sawi hoin thu nei tu te hnenah thlen nise an ti a ni.

COVID- 19 laka inveng leh fimkhur turin thurawn pawimawh pe chhuak

ZORAM TODAY | AIZAWL: State Level Task Force on Mitigation of Coronavirus (COVID-19) chuan Covid-19 laka inven nan leh fimkhur thu hlaah mi tupawh khawsik, hritlang, khuh leh thawkna lama harsatna nei te chu school, college, bazar, biakin leh puipunna hmuna kal lova mahni in lamah emaw damdawiin lamah emaw inenkawl turin leh daktawr emaw damdawi lam mithiamte emaw rawn vat turin mipuite hnenah ngenna an siam a, hei hi ngaipawimawh a zawm tum theuh turin mitin te an ngen a ni.