Skip to main content

Alice-i Aw Mawi

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Kimi Colney
Alice Catherine Evans hi January 29, 1881 khan Bradford County, Pennsylvannia-ah a lo piang a. A pian ni hian, a nu leh pa, William Howell leh Anne B. Evans te hian an fanu hi mi tam tak nun chhanhim theitu a la ni ang tih an ring pha kher lo vang.


Sikul te kai chhovin college a han rah dawn meuh chuan chhungkaw harsatna avangin, kum 1901 a\angin elementary school-ah zirtirtu hna a thawk ta zawk a. Cornell Univeristy an tihah hian zirtirtute’n hma an sawn zawk nan, nature lam inzirtirna class a free-a pek thin a nih thu a hriat veleh Alice Evans chu a va inziak lut vat a, he a class zawm hian nasa takin a nun a khawih danglam ta a.

A thlawna nature class a lak chhung hian, remchang a hmuh hmasak berah Agricultural college-ah basic course zir turin a inziak lut a. He class hi a hlawkpui hle a, bacteriology-ah chuan a rawn tui chhoh phah em em a; nasa taka inzirin, Cornell University luh theih nan scholarship hial a hmuh phah ta a ni. A zirnaah hian hma sawn chho zelin bacteriology-ah hian kum 1909 khan Bachelor of Science a zir chhuak a, University of Wisconsin-ah Master of Science hi Bacteriology-ah tho kum 1910-ah a zir chhuak bawk. 

Hemi a zawh hnu hian, U.S. Department of Agriculture Bureau of Animal Husbandry-ah Dairy Division-ah hna pawimawh tak a chelh chho va. He hmuna a hna ber chu bawnghnute leh cheese-a bacteria awmte chhui chhuah a ni. Kum 1913-ah he a hnaah hian dah ngheh a ni.  Alice Catherine Evans hi USDA-a hmeichhia scientist nghet hmasa ber a ni. Hei hi a hlawhtlinna in\anna chauh a la ni.

Kum 1918-ah a research beihna lamah bawnghnute hmin (pasteurize) lo in hian bacteria pakhat bacillus abortus tih hi a nung reng a ni tih a hmuchhuak a. Hei hi natna chikhat niin, a bawnghnute intute hriselna nasa takin a khawih chhe thei a, he bacteria hian brucellosis thlentirin hei hi Malta fever an tih ang hi a ni a. Malta fever nei te chu nasa takin an khua a sik a, lu na leh tha na neiin kum tam tak he natna hian an taksa a tibuai thin a ni.

He bacteria hlauhawmzia hi hriain, Alice Evans hian bawnghnute pasteurize ngei a pawimawh a ni tih thu hi a rawn au chhuahpui a, mahse, he a thil hmuh chhuah thar hi scientist dangte chuan an ngai pawimawh tlat lo. Chu chuan chhan pahnih a nei a, pakhat chu hmeichhia a nih vang a ni; a pakhat zawk chu Ph.D a la neih lo vang a ni. A bula mite’n an sel nasa em em a, a thil hmuh chhuah, a mihringpuite tana tha tur a rawn tlangaupui chuan harsatna a thlen ta hlauh zawk a nih chu.

Kum 1920 a han nih meuh chuan scientist dangte pawhin an research neihna atangin Alice Evans thusawite kha a lo dik a ni tih an hre ta a. Tichuan, kum 1930-ah United States sawrkar chuan bawnghnute hi pasteurize ngei tur a ni tih thu a chhuah ta hial a ni.

Vanduaithlak takin Alice Evans hian brucellosis, he bawghnute hri vanga natna kai chhawn theih chu a a kai ve ta hlauh mai a, a dam chhungin he natna hian a taksa a tikhawlo va, dam leh damlo inkarah a hun a hmang ral a ni. He natna hi a research tihna lama a kai a ni nghe nghe.

Department of Agriculture chhuahsanin, U.S. Hygienic Laboratory-ah a thawk chho va, hetah pawh hian, mihringte hriselna tur leh hriat tur pawimawh tam tak a hmuchhuak a ni.

Tichuan, kum 1945-ah a hnathawh lai chu chawlin, a hun tha la neih zawng zawng chu hmeichhiate’n science lama hma an sawn theihna turin a hmangral a, a hmeichhiatpuite a fuih nasa thin hle. Kum 1975, September ni 5-ah stroke neiin a boral a, a dam chhung tawi têa a hnathawh rah kha tun thlengin kan la seng ta zel a ni. 

Harsatna tam tak tawk mah se, Alice Catherine Evans hi a beidawng duh lo va, mite sawiselna pawh tawk mah se, a thil hmuh chhuah hian nun tam tak a chhanhim dawn tih hriain a ding nghet tlat a, a hriselna hial pawh chhiat phah khawpin tumruhna, thahnemngaihna leh taimakna a nei. Kum 1918-a he nu thil hmuh chhuah avang hian mitinin tun thleng hian hrisel takin hun kan la hmang thei a ni.

Alice Catherine Evans hi kum 1993 khan National Women’s Hall of Fame-ah telh a ni.

Comments

Popular Posts

Mizo tlangval siam android games a hlawhtling

ZORAM TODAY | August 17-31,  2015  July thla chawhnu lama publish, ‘Bajrangi Bhaijaan’ mobile android games chu playstore-a download theiha dah a nih atanga kar hnih hnu lawkah mi nuai thum chuangin an download tawh a, Google Play ‘new free games’-ah pahnihna a ni mek a, action bik free games-ah pakhatna a ni mek bawk. Chu mai a la ni lo, Google Play-a free games awm zawng zawngah 13-na a ni mek; ranking hi active users leh download tam zawng atanga siam a ni ber. He games siamtu hi Chaltlang tlangval Kima @Mizohican a ni a, July ni 11-a tihchhuah a ni. Nikum kum tawp lam khan India rama mobile games development company lar ni chho mek ‘FITH Media’ company chu a thiante nen an din a; tun thlengin playstore-ah games pasarih an publish tawh a, an games siam hmasak pahnih - ‘Nikal Padi: Slumdog Plumber & Pipes Puzzle’ leh ‘Where's My Cat’ tih games-te hi India rama gaming ho zawng zawng hruaitu lu NASSCOM Game Developers Conference (NGDC)-ah ‘Mobile Game of th...

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016 Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle.  Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sên leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chênna inah kan zu tlawh a... Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, paw...

MNF-in India constitution zah lo leh palzutah CM puh

ZORAM TODAY: Vawiin May ni 25, 2018 (Zirtawpni) khan MNF party chuan thuchhuah siamin, Dt. 24.5.2018-a Mizoram tlawha lo zin India Vice President Venkaiah Naidu, lo dawngsawng lova programme dang siama Chief Minister ber Lungleia a zin bo daih mai chu an dem tih an sawi a, Constitutional head India President dawttu Vice President lo zin tur hi hun eng emaw chen atanga hriatlawka inruahmanna pawh peihfel sa vek a ni chunga a zinsan duh hi India Constitution zah lohna leh palzutnaah MNF chuan an ngaih thu an thuchhuahah an tarlang.   MNF thuchhuah chuan, Pu Lalthanhawla hi Chief Minister a nihnaa a telna awm tak programme pawimawh zinsan hi a ching hle a. India leh MNF-in inrem avang a, Mizo Hnam Sipaite Aizawl an lo luh ni khan mipui zawng zawngin kan lo hmuak a, Chief Minister ber chu lo awm ngei tur a nih laiin, khami ni khan programme insiam chawpin an nupain Champhaiah an zin daih tawh bawk a ni, an ti.

Advertisement chhuah lovin SSA zirtirtu 58 la

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 Sarva Shiksha Abhiyan (SSA), Mizoram hnuaiah kumin 2015 April thla hnu lamah advertisement chhuah lovin zirtirtu leh thawktu dang atan SSA contract scheme hmangin mi 58 lak an ni. Right to Information Act(RTI) hmanga zawhna, Mizoram SSA Mission Additional State Project Director leh State Public Information Officer(SPIO) ni bawk V. Lalsiamthara’n a chhan dan chuan, SSA hnuaia Middle School leh Primary School-a thawk tur hian advertisement chhuah lovin Mamit district-ah 14, Kolasib district-ah 12, Lunglei district-ah 11, Lawngtlai district-ah 8, Aizawl district-ah 6,  Champhai district leh Serchhip district-ah 3 ve ve leh, Saiha district-ah 1 lak an ni. Heng mi 58 te hi UPST(VIII), UPST, Art Instructor, RP(BRC), RP (Subject Specialist) leh RP (CWSN) te niin heng mite hian an hna an zawm vek tawh a ni. Sawrkar hnuaia hna thla thum aia rei thawh dawn chuan district employment exchange kaltlangin hnaruak awm zat leh dil theih dan tur kim...