Skip to main content

Alice-i Aw Mawi

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Kimi Colney
Alice Catherine Evans hi January 29, 1881 khan Bradford County, Pennsylvannia-ah a lo piang a. A pian ni hian, a nu leh pa, William Howell leh Anne B. Evans te hian an fanu hi mi tam tak nun chhanhim theitu a la ni ang tih an ring pha kher lo vang.


Sikul te kai chhovin college a han rah dawn meuh chuan chhungkaw harsatna avangin, kum 1901 a\angin elementary school-ah zirtirtu hna a thawk ta zawk a. Cornell Univeristy an tihah hian zirtirtute’n hma an sawn zawk nan, nature lam inzirtirna class a free-a pek thin a nih thu a hriat veleh Alice Evans chu a va inziak lut vat a, he a class zawm hian nasa takin a nun a khawih danglam ta a.

A thlawna nature class a lak chhung hian, remchang a hmuh hmasak berah Agricultural college-ah basic course zir turin a inziak lut a. He class hi a hlawkpui hle a, bacteriology-ah chuan a rawn tui chhoh phah em em a; nasa taka inzirin, Cornell University luh theih nan scholarship hial a hmuh phah ta a ni. A zirnaah hian hma sawn chho zelin bacteriology-ah hian kum 1909 khan Bachelor of Science a zir chhuak a, University of Wisconsin-ah Master of Science hi Bacteriology-ah tho kum 1910-ah a zir chhuak bawk. 

Hemi a zawh hnu hian, U.S. Department of Agriculture Bureau of Animal Husbandry-ah Dairy Division-ah hna pawimawh tak a chelh chho va. He hmuna a hna ber chu bawnghnute leh cheese-a bacteria awmte chhui chhuah a ni. Kum 1913-ah he a hnaah hian dah ngheh a ni.  Alice Catherine Evans hi USDA-a hmeichhia scientist nghet hmasa ber a ni. Hei hi a hlawhtlinna in\anna chauh a la ni.

Kum 1918-ah a research beihna lamah bawnghnute hmin (pasteurize) lo in hian bacteria pakhat bacillus abortus tih hi a nung reng a ni tih a hmuchhuak a. Hei hi natna chikhat niin, a bawnghnute intute hriselna nasa takin a khawih chhe thei a, he bacteria hian brucellosis thlentirin hei hi Malta fever an tih ang hi a ni a. Malta fever nei te chu nasa takin an khua a sik a, lu na leh tha na neiin kum tam tak he natna hian an taksa a tibuai thin a ni.

He bacteria hlauhawmzia hi hriain, Alice Evans hian bawnghnute pasteurize ngei a pawimawh a ni tih thu hi a rawn au chhuahpui a, mahse, he a thil hmuh chhuah thar hi scientist dangte chuan an ngai pawimawh tlat lo. Chu chuan chhan pahnih a nei a, pakhat chu hmeichhia a nih vang a ni; a pakhat zawk chu Ph.D a la neih lo vang a ni. A bula mite’n an sel nasa em em a, a thil hmuh chhuah, a mihringpuite tana tha tur a rawn tlangaupui chuan harsatna a thlen ta hlauh zawk a nih chu.

Kum 1920 a han nih meuh chuan scientist dangte pawhin an research neihna atangin Alice Evans thusawite kha a lo dik a ni tih an hre ta a. Tichuan, kum 1930-ah United States sawrkar chuan bawnghnute hi pasteurize ngei tur a ni tih thu a chhuah ta hial a ni.

Vanduaithlak takin Alice Evans hian brucellosis, he bawghnute hri vanga natna kai chhawn theih chu a a kai ve ta hlauh mai a, a dam chhungin he natna hian a taksa a tikhawlo va, dam leh damlo inkarah a hun a hmang ral a ni. He natna hi a research tihna lama a kai a ni nghe nghe.

Department of Agriculture chhuahsanin, U.S. Hygienic Laboratory-ah a thawk chho va, hetah pawh hian, mihringte hriselna tur leh hriat tur pawimawh tam tak a hmuchhuak a ni.

Tichuan, kum 1945-ah a hnathawh lai chu chawlin, a hun tha la neih zawng zawng chu hmeichhiate’n science lama hma an sawn theihna turin a hmangral a, a hmeichhiatpuite a fuih nasa thin hle. Kum 1975, September ni 5-ah stroke neiin a boral a, a dam chhung tawi têa a hnathawh rah kha tun thlengin kan la seng ta zel a ni. 

Harsatna tam tak tawk mah se, Alice Catherine Evans hi a beidawng duh lo va, mite sawiselna pawh tawk mah se, a thil hmuh chhuah hian nun tam tak a chhanhim dawn tih hriain a ding nghet tlat a, a hriselna hial pawh chhiat phah khawpin tumruhna, thahnemngaihna leh taimakna a nei. Kum 1918-a he nu thil hmuh chhuah avang hian mitinin tun thleng hian hrisel takin hun kan la hmang thei a ni.

Alice Catherine Evans hi kum 1993 khan National Women’s Hall of Fame-ah telh a ni.

Comments

Popular Posts

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016 Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle.  Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sên leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chênna inah kan zu tlawh a... Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, paw...

'Game Changers of the Decade' te zinga thlan Mizo tlangval chu

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 Vanlalruatkima Hrahsel (@Mizohican & Sandman) hi Aizawl Chaltlang veng-a Pu V.L. Rema fapa niin pawl 3 a nih atangin Mizoram pawnah lehkha a zir a, St. Thomas Boys School, Calcutta-a a zir hnuah Montfort School, Tamil Nadu lamah a insawn leh a. School a zir zawh hnuah PSG Tech Coimbatore-ah Computer Science Engineering zir lehin, a zawh hnuah CAT coaching class a kal a, CAT exam a pek hnuin IIM-Bangalore-ah a lut leh a ni. IIM-Bangalore 2nd year a zir kumin UPSC coaching class a kal tan a ni. Chumi hnuah a tuina lam advertising-ah a chhungte phalna ngeia thawkin, Webchutney-ah a lut a, tun thleng hian a eizawnna lamah a la kal tluang zel a ni. Amah Vanlalruatkima Hrahsel chu! National Games Developer Conference, Pune, 2014 Kum tam tak India rama Digital Advertising Agency changtlung berte zing ami ‘Webchutney’-a a thawh hnuin a thiante nen mobile games development company an din a, a hmingah ‘FITH Media’ tih an vuah. Mobil...

Mobile phone i tlo zawk nan

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 Tunlaiah mobile phone tel lovin kan awm hleithei tawh lo a ni ber a. Mobile phone changkang tak tak a lo chhuak a, smartphone chi hrang hrangah application changkang leh tunlai ber ber kan dah ta rup mai. Kan nitin nuna a pawimawh tawh em avangin, mobile phone hi a tangkai a, engtin nge hmang ila a daih rei ang le? Mobile phone reng reng battery hmang a nih vek avangin battery chungchang han sawi hmasa ila. Mobile phone battery hi chi hrang hrang awm mah se, tunlaiah chuan Li-Ion hi hman lar ber a ni. He battery hi a thar lei zawh hlimah, a tlangpuiin darkar 4-5 chhung charge ngei ngei tur a ni. Hman vat kan duh thin avangin a thar tirha a charge mamawh zat pawh charge hman lovin kan khawih thin a, hei hian battery a titlo lo. Battery leh phone insîkna hi thlatin vawi khat tal tihfai ziah a tha hle. Charge pawh hi duh hun hunah charge tur a ni lo. A battery a zawh hma deuh, 9% vel a la awm lai hian charge chauh tur a ni a, battery e...

Scientist sang rual hmaa paper present-tu Krista Roluahpuia

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 International Conference lian, professor leh scientist a sang tel inhmuhkhawmna, September ni 15-18, 2015-a neih EMRS Fall Meeting 2015, Warsaw University of Technology, Warsaw-ah Mizo tlangval pakhat chuan paper pahnih a zu present a. Chu tlangval chu a chanchin kan chhiar tur Krista Roluahpuia, Pu K. Liannawla fapa, Mualbu (L), Lawngtlai District mi a ni.   A paper pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx quantum heterostructure chhunga atom inremkhawm dan a zir chian chu a present a. Molecular Beam Epitaxy hmanga quantum heterostructure nei tura atom an remkhawm dan te, tin, a bik takin temperature hniam lutuk atom an rem avanga thil lo danglam bik dan te leh Atom te chu tha chakna, entirnan lumna hmanga tha an pekin engtin nge an lo danglam tih a zirchianna chu a zu present a ni. Pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx chu quantum well anga siamin a chhah zawng chu de Broglie wavelength (kan hriatthiam theih nan electron wavelength a ni ber mai) an...