Skip to main content

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016
Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle. 

Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sĂŞn leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chĂŞnna inah kan zu tlawh a...

Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, pawl 10 pawh a pass lo. Mahse, zir sĂ nna avanga hming bula doctor mai ni lo, professor dah thei tam tak leh, khawvel mithiam mi nuai tam takte siam theih loh a siam chhuak tlat! Mahni inthehlar chi ni sela zawng, a thanna tur hi Zoram mai a ni lo vang.

A tuina zawng tak khawl (TV, Radio etc.) chhe siam lam zirin kum 1988 bawr velah he lamah hian diploma a nei a; kum 1996 vel thleng khan P.W.D department, Kolasib Sub-Division-ah Operator hna a thawk zui a, chuta a thawh lai chuan Pathian kohna dawngin, kum 1999-ah Youth With A Mission (YWAM), Kolkata lamah Pathian thu a zir chhunzawm a. Chuta an hotupa New Zealand mi thusawi chuan a nun a kaihhruai hneh kher mai - ‘Calling hre rawh u” a tih chu. Tichuan, Pathian-in engti turin nge a koh, tih hre turin a tawngtai ta ngat ngat a, hetah hian Pathian rawng a la bawl dawn a ni tih te, thil a la siam chhuah tur thu te chu Pathian-in a hriattirin a hmuhtir ta niin a sawi. Kum 2000 kumah lo hawin thianzahovin rawng an bawlho ren rawn a, kum 2004-2012 chu Synod Revival Speaker a ni chho zui a, ‘Power of God’ angin rawngbawlna an nei thin.

Thil siamchhuah lama a kut a hlei tanna hi kum 1994 chho vel atangin a ni awm e. |um khat chu thianzoho lova hlo thlo a hmu a, chung mite chuan chemkawm kengin hlo an thlo zaih zaih a, an ban chu an thlawh zawngin a che zeih zeih a. Chu chu a hmuh chuan, tha heh lo zawk leh thawk chhuak tam thei zawk tura khawl siam chhuah (mechanise) theih a inbeisei ta tlat a. Chuta tang chuan ama mimalin research a bei a, academic research kan tih ang hi a ni lo. Synod Revival Speaker-a awm lai pawhin, an zin haw apiangin ni khatah darkar 6-8 chu a zirbingna (research work)-ah a insawrbing (concentrate) thin a, a chanchin hi sawrkarin a lo hriatin a tuipui hle nghe nghe.

Rawngbawlna buaipui reng renga a khawsak chuan a vision, Vision Mizoram tia a vuah chu a hlawhtling thei dawn si lo tih hriain a research work lamah a insawrbing zui ta zawk a, tun thlengin tlangram loneimite tan hmanraw pawimawh tak tak a siam chhuak chho ta a ni.

Hun rei tak zirchianna nen a beih hnuin hnim sam faina khawl, lei laih khuarna atan pawha hman nghal theih  Grass Cutter cum Pit Drilling Machine chu a siam chhuak ta a, Mizote rilrem zawng tak turin a khawl ber chu puak mai theih turin a duang a, a hmang chhintute lawm a hlawh hle. Tlangram lo neih phung pangngai kalsanna tur atana hmanraw tangkai tak tur a ni bawk.

Tichuan, thil siamna tenau zawk (Small Scale Industry) dinin  a hmingah Lalzui Research Foundation a vuah a, Mizote’n a kan hman tangkai theih mai tur thil chi hrang hrang ngaihtuahin state dang leh ram danga an siam ve loh thlengin a duang chhuak ta zel a ni. ‘Phaizawlmite hian an hlawkna tur thlirin tlangmite milin hmanrua an siam chhuak duh lo va, chu vangin kan hmanrua tur chu keimahniin kan siam chhuah a ngai a ni’ tih rilru pu chung zelin hma a la chho ta zel a. Tun thlengin hmuh theiha pho chhuah mai theih khawl chi hrang hrang pasarih (7) lai a siam chhuak tawh a, siam mek a nei nual bawk. Mizoram sawrkar pawhin a bengkhawn hle a ni. Hman tangkaina tur a tam bawk a, tam zawka siam chhuah a nih theih nan hma an la tan chur chur tawh a, a neitu nihna pawh dan ang takin an hauh (patent) tawh bawk a ni.

A industry-a an thil siam chhuah reng reng hian kawlphetha chakna a mamawh sáng lo va, mi tinin mahni ina kan hman tangkai theih mai tur mitthla chunga a duan te a ni a, a tehfungah horse power chanve lek lek hmanga tihnun leh hman theih a ni hlawm.

A khawl hmuhchhuahte hi thatchhiatna leh awlsamna ngawr ngawr a kawk lo va, thil awlsam leh hlawk bawk si, mihring tha heh lo leh daih rei thei tur zawnga khawl thil hman tangkai chu a tum ber pakhat a ni. “Instrument leh equipment tha an neih chuan thalaite hi an taima lutuk!” a ti a, “Drugs addict te hi a aia tha offer ila, an bansan mai,” a ti bawk. “Thalaite hi depression nei hman lek lovin an siam theih a, hmanrua a that chuan tirh ngai lovin an thawk châk em em a ni,” a ti. Grass cutter a siam hnuah an in leh a vel a hnim hman meuh lo a ni awm e! Chu chuan a thusawi hi a dik a ni tih a nemnghet chiang hle.

Mak tak a ni! Pu Zuia hian a thil siam chhuahte hi hralh sumah a ti rih lo, a hralh ngai lo; sumdawn nan a hmang hek lo. Ani chu a ngaihtuah chhuaktu leh design-tu, a tak rama chantirtu a ni a, company lian tak takte’n a thluak hmangin hmanrua an la siam chhuak chur chur dawn tih a chiang a ni. A chanchin hi mi’n an hre zau va, USA-ah pawh hnathawk turin an lo sawm tawh nghe nghe. Mahse, Mizoram sawrkar nen thawhhona an neih mek avangin a lo hnar rih a ni. Eng nge a vision, kan ti a ni mai thei.

“Lal Isua hi khawvel ringtute chhah lai takin a lo kal dawn,” a ti a, mihring lawr tur tlem lai bera lo kal lovin, ringtu tam tak an awm huna lo kal turah a ngai. Chumi kawngah chuan a mission chu a awm. Khawvel pumah tawng chi hrang hrang 7000 hman rim a ni mek a, kum 2014 November thla thleng khan Holy Bible hi tawng chi hrang hrang 531-a lehlin a ni tawh a, tawng 2195 vel zeta lehlin hna thawk mek a ni (Source: Wikipedia). Holy Bible hi tunah chuan tawng 600 vela lehlin a ni tawh a, hei hi tawng 1000 tala lehlin a nih theihna tura hmalak a tum a, mi zawng zawngin Bible pakhat theuh tal an neih theih nan, Lalzui Research Foundation hi hmanruaah hman chhoh a tum a ni.

Salem venga a chenna in bulah workshop a nei a, chu chu a office a ni. Nau pakhat a chhawr a, nitin hna an thawk a, zan rei tak tak thlenga thawh chang an nei. A suangtuahna leh a mitthla anga thil siam chhuah hi a tum a nih avangin a hna hi a hautak hle.  Hmachhawp tam tak a nei a; a grass cutter siam hi hlo thlawh tak tak nana a hman a remchan chiah loh avangin, chemkawm tiat lek, hlo thlawh theihna tur siam chhuah te chu a mitthlaa la awm a ni.

A nupui Pi R. Vanlalhruaii leh a fate pathum nen anmahni inah an chĂŞng mek a ni.


--------------------------------------
Lazui Research Foundation kutchhuakte
1. Grass Cutter cum Pit Drilling Machine
Hei hi hnim sam faina leh thlai chi tuhna/chînna tur khur laihna hmanrua a ni. A siam chhuah hmasa ber a ni a, engine a nei a, diesel/petrol a hmang. Kan tarlan tawh, kum 1994 vela thianzaho hlo thlo a hmuh atanga a ngaihtuah chhuah a ni.

2. Solar Sprayer
Tun hmaa thosi hlo leh huan leh lo lamah rannung an kahna ang chi, kuta pump chawp zel ngai ang chu a buaithlak avang leh tha a heh em avangin ni zung chakna hmanga mahnia in-pump mai thei turin a duang a, current-a charge theih a ni bawk. A chhung lamah USB cable vuahna a dah a, hna thawh pahin mobile phone a charge theih a, zai a ngaihthlak theih bawk.

3. Lemon Juicer
Limbu tui sawr nana kan hman thin thing (4×4) ringawt chu duh khawp lovin awlsam zawk leh hlawk zawka sawr thei tur a duang chhuak. A limbu tak leh a tui chhuahna tur a duang hrang a, a khawl chhungah second 10 vel a thang a, chumi chhungin limbu chu tum li a sawr hman. A sawr fu hneh hle. A nau chhawr nupui hi limbu tui sawr thin a ni a, chuta tangin ngaihtuahna a nei tan.

4. Turmeric Slicer

Mizorama tha duh em em aieng chu phai lam sumdawngte’n an duhthusam ang taka an lei theih nan a channa khawl tha tak a siam chhuak. Hei hi Jampui tlangdunga rawngbawla an chhuah laia ngaihtuahna a neih thar a ni. An thenawm khawvengte’n an hmang tangkai hle a, a thlawnin a hersak thin.

5. Bamboo Chipping Machine
Mau chan tĂŞtna khawl a ni ber a, a hmanna tur a tam hle. Mizoram-ah paper industry changtlung tak kan neih hunah phei chuan hmanna a tam lehzual ang.

6. Agarbati Stick Making Machine
Mihring tha hmang lova khawl hmanga agarbati kuang tur siam chhuahna a ni a, phai lam company-te’n an duhthusam ang thlapin a her chhuak thei a, hun rei lo te chhungin tam tak a her hman.

7. Chainless Bicycle: 
Thirsakawr, a rah kalna chain (khaidiat) chu bung awlsam tak a nih avangin chain tel lova khalh theih turin a duang a, kea rah kual a ngai lo. Hei pawh hi, nikumah an kawmthlang kawngpuiah naupang pakhatin thirsakawr a khalh a, a khalh laklawh laiin a chain a bung a, a ke a tithi a, chuta tang chuan chain tel lova thirsakawr siam chhuah tumin hma a la tan a ni.

Comments

  1. Pa ngaihsanawm tak a ni, a hmachhawp la neih te pawh tihlawhtling thei se ka ti ngei mai. A chanchin pawh in ziak tluang thiam zaih2 e :)

    ReplyDelete
  2. Pa ropui tak a ni. Mizote leh midangte tán hna ropui leh hlawk tak thawk zel mawlh teh se.

    ReplyDelete

Post a Comment

Popular Posts

Goa beach-ah a bialpa hmuh laiin nula pawngsual

ZORAM TODAY: Tun kar ningani, May ni 24, 2018 khan Goa beach-ah nula pakhat chu a bialpa hmuh laiin sual a ni. He thil thlenna hmun hi Sernabhatim beach-ah niin Panaji atanga km 50 vela hlaah a ni. Police-te chuan South Goa-a thil thleng hi an finfiah tawh thu leh investigation an kalpui mek thu an sawi a, tun thleng hian thil tisualtute hi man an la awm lo. Senior Police Office pakhat sawi danin, "Inngaizawngte hi an thawmhnawte an pawhsak a, an thla te laksakin pawisa an dil zui a ni," a ti a, chumi hnuah an sual zui nghal mai niin a sawi. Hmeichhia zawkin a sawi danin, a bialpa hmuh lai ngeia sualtute hi mi 20 vel an nih thu a sawi. South Goa Superintendent of Police (SP) Arvind Gawas chuan, "Nula hi medical exam an neih tawh thu leh result an nghah mek thu a sawi a ni. Report-a a lan danin, kum 2016 chhung khan Goa-ah hian pawngsual case hi 62 a awm a, 2017-ah hetiang case register hi 70  ngawt a awm bawk. Kum 2016 chhung khan, Delhi tih lohvah Goa hi I...

Vawiin chawhnu leh naktuk june ni 13 school chawlah puang

Aizawl 12th June, 2018 Thawhlehni ZORAM TODAY:  Tunhnaia India hmarchhak state hrang hranga darkar 60 chuang chhumlo chat lova ruah a sur avangin Mizoram ah pawh leimin, tuilian leh in chim eng emawzat a awm mek a, mipui nunphung a khailak avangin Mizoram sorkar pawhin chhiattawkte chhawmdawl dan leh harsatna sutkian nan theihtawp a chhuah mek zel ani. Directorate of School Education chuan order ti chhuakin tunhnai ruah sur nasa avangin harsatna tamtak a thleng thei ani tih hriain vawiin june 12 chawhnu leh naktuk june 13 thleng Mizoram puma sorkarin school permission a pek zawng zawngte chu chawl vek turin a hriattir ani. Sorkar school, Primary aČ›anga Higher Secondary School zirlaite chu an taksa him nan hemi chhung hian Inchhung chhuahsan lo turin an ngen bawk ani.

Covid-19 Task Group on Commodities an thukhawm

ZORAM TODAY|Aizawl 17th April, 2020: Vawiin khan COVID-19 Task group on Commodities chu an Chairman Pu HL.Rochungnunga, Commissioner of FCS&CA hovin a office chamber ah an thukhawm a. Hri hlauhawm a len mek lai leh inkharkhip, lock down chhunga zoram mipuite ei leh bar buhfai leh thil dang te, nitin mamawh gas leh motor oil te an neih zel theihna tura hmalak dan te an thlir ho a ni. Task group chuan mipui mamawh oil leh thil dang ram pawn atanga Vairengte thlenga an rawn phurh luh dan tur leh load dang la leh tura motor leh driver te in banlet dan tur an duang fel a, essential commodities driver te tan a COVID-19 avanga damlohna leh chhiatna tawk palh thei te tan a insurance awm thei te sawi hoin thu nei tu te hnenah thlen nise an ti a ni.

COVID- 19 laka inveng leh fimkhur turin thurawn pawimawh pe chhuak

ZORAM TODAY | AIZAWL: State Level Task Force on Mitigation of Coronavirus (COVID-19) chuan Covid-19 laka inven nan leh fimkhur thu hlaah mi tupawh khawsik, hritlang, khuh leh thawkna lama harsatna nei te chu school, college, bazar, biakin leh puipunna hmuna kal lova mahni in lamah emaw damdawiin lamah emaw inenkawl turin leh daktawr emaw damdawi lam mithiamte emaw rawn vat turin mipuite hnenah ngenna an siam a, hei hi ngaipawimawh a zawm tum theuh turin mitin te an ngen a ni.