Skip to main content

Mysore bihchianna

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016
Mysore khawpui hming hi November ni 1, 2014 ‘Mysuru’ tia thlak a ni. Khawpui upa ve tawh tak niin kum zabi 16-na atanga ‘Mahishuru’ hming pua lo ding tawh a ni a, kum 1888 khan Mysore City Municipal dinin khawpui inrelbawlna mumal tak an lo nei tawh a, ward 8-ah then a lo ni diam tawh a ni. Kum 1897 khan hrileng avangin a khaw mipui zatve dawn ngawt an thi. Kum 1903 khan City Improvement Trust Board (CITB) din a ni a, Asia khawmualpuia khawpui inrelna mumal nei hmasa berte zing ami a ni.

Kum 1888-a Mysore City Municipal an din hian khawpui chhung inrelbawlna zawng zawng a khawih vek a, kum 1977-ah corporation-ah leh a ni. Khawpui chhung hnathawh zawng zawng, hriselna lam, thianghlimna lam, tui thianghlim pek leh chhiah pek te a keng tel vek a ni. Corporation hi Mayor-in a ho va, a hnuaiah commissioner eng emaw zat leh council member thahnem tak an awm leh bawk. Tunah hian ward 65-ah then sawm a ni. Khawpui hmasawnna leh zauhna lam hi Commissioner kaihhruai Mysore Urban Development Authority (MUDA) kutah a awm thung. An tui tlan hi khawpui atanga hla lo tĂŞ-a luang Kaveri leh Kabini lui atanga an lak a ni.

Kum 2011 census-a a lan danin, Mysore khuaa cheng hi mi 8,87,000 lai an ni a, mipa 1000 zelah hmeichhia 1000 awm ang an ni a, square kilometre khatah mi 6,910.5 awm ang an ni. A khawpui lehkhathiam tam zawng (literacy rate) hi 86.84% niin state literacy rate 75.6% aiin a tam zawk. Mipui tam zawk hian Kannada tawng an hmang.

Mysore hi City of Palace ti hiala an koh a ni. Amba Vilas an tih, Mysore Palace tiha hriat lar te a awm a, art gallery awmna Jaganmohana Palace te; summer palace tia an sawi thin Rajendra Vilas te; tun hnua hotel atana an hman tak Lalitha Mahal te, Jayalakshmi Vilas te a awm. Mysore Palace pui ber hi 1897 khan a tluchhe tawh a, hemi hmunah vek hian din thar leh a ni. Jayalakshmi Vilas Mansion hi Sri Chamaraja Wodeyar-a’n a fanu Jayalakshammanni tana a sak a ni a, tunah hian museum atana hman niin lal ro leh hmasang thil thahnem tak dah a ni. Hengte vang hian he khawpui chhunga an industry lian ber chu tourism a nih theih phah a ni. Kum 2010 chhung khan khualzinmi mi maktaduai 3.15 zetin he khua hi an tlawh nia! Ni 10 awh Dasara festival an hman thin hian khualzinmi a hĂ®p nasa hle.  Chamundeshwari Temple te, St. Philomena’s Church leh Wesley’s Cathedral te hi sakhaw hmun pawimawh a ni a, kum 1892-a hawn Mysore Zoo te, National Park leh sanctuary eng emaw zat awmte hian khualzinmi a hĂ®p nasa hle bawk.

Kum 1911 khan Mysore economic conference an lo nei daih tawh a, hemi hnu kum 1917 khan Mysore Sandalwood Oil Factory din nghal niin 1920-ah Sri Krishnarajendra Mills din a ni leh bawk. Information technology lamah pawh an duai lo hle a, Karnataka-a IT lama an sum lakluh cheng vaibelchhe 1363 (US$275 million) zet chu he khawpui thawh chhuah a ni.

Zirna lamah pawh an sang hle. European zirna kalhmang a rawn luh hmain Brahmin chennaah Vedic education an lo kalpui dim diam tawh a, kum 1833-ah English school an din tawh bawk. Kum 1864-ah Maharaja College din a ni tawh a, kum 1881-ah hmeichhe tan high school an din tan a, chu chu a hnuah Maharani’s Women’s College tia thlak a ni. Kum 1892-ah Industrial School din a ni a, chu chu he khawpuia technical education bultanna a ni. Kum 1913-ah Chamarajendra Technical Institute din a ni zui bawk. Mysore Sanskrit college hi kum 1876-ah din a ni a, Vedic education te pawh an la telh zel bawk. Kum 1916-a University of Mysore an din hian zirna lamah hma a sawntir hle; hei bakah hian zirna in pawimawh tak tak - CFTRI, MYRA School of Business leh Mysore Medical College te a awm.

Mysore hi International Ganjifa Research Centre hmunpui a ni a, hetah hian hmasang card game chi khat Ganjifa leh thil dang zirbing a ni. Chamarajendra Academy of Visual Arts (CAVA)-ah hian lemziak lam te, milim ker lam te, thlalak lam te, graphics leh photojournalism te zirtir thin a ni bawk. Kannada thuziakmi lar Kuvempu te, Gopalakrishna Adiga leh U. R. Ananthamurthy te hi Mysore atanga inzir chhuak an ni a; English tawnga thawnthu ziak thin, Indian novelist R. K. Narayan leh a unaupa cartoonist lar em em mai R. K. Laxman te pawhin an hun tam zawk chu he khawpuiah hian an lo hmang tawh nghe nghe.

Mysore hi Karnataka state chhim lam khawpui ber a ni. Khawpui mawi tak mai a ni a, lal in ropui tak tak bakah dil mawi tak tak — Kukkarahalli te, Karanji leh Lingambudhi dil te a awm. Kum 2001-a zirchianna neih atanga a lan danin, khawpui area pumpuia 39.9% chu chĂŞnna inin a luah a, 16.1% chu kawngpui, 13.74% chu intihhlimna park leh hmun awl, 13.48% industry hmun, 8.96% chu vantlang thil, 3.02% chu sumdawnna lam, 2.27% chu agriculture leh 2.02% chu tui awmna a ni. Lui pahnih Kaveri leh Kabini inkarah a awm.

A boruak pawh a nuam tawk hle a, khaw lum ber record chu April ni 4, 1914 daih tawh khan niin 39.4 °C (103 °F) a ni a, a vawh ber pawh January ni 16, 2012-ah niin 7.7 °C (46 °F) a ni. Kum tina ruahtui tla zat hi 804.2 mm (31.7 in) a ni bawk.

Khawpui hi National Highway NH-212-in a tlan tlang a, State Highway 17-in Bangalore thlengin a thlunzawm, hei hi kum 2006 khan four-lane-ah tihlen a ni. State Highways 33 hian HD Kote nen thlunzawmin State Highway 88-in Madikeri nen a thlunzawm bawk. Karnataka State Road Transport Corporation (KSRTC) leh private agency dangte’n bus an service-tir a, auto-rickshaw bakah sakawr tawlailir a service bawk. KSRTC hnuaiah Mysore City Transport Corporation (MCTC) din tura ruahmanna siam mek a ni. Rail station changtlung tak a awm mek a, Kum 1882 khan Bangalore–Mysore rel kawng an lo hawng daih tawh. Kum 2010 khan Mysore Airport hawn that a ni. Kum 1859 atangin newspaper a lo chhuak tan tawh a, India rama private radio broadcast hmasak berna niin kum 1935 September ni 10 khan Psychology Professor MV Gopalaswamy  chuan bul a lo tan tawh. AIR Station atangin FM radio leh Gyan Vani an broadcast a, private FM channel BIG FM leh Red FM a awm. Kum 1980 atangin TV an broadcast tan bawk.  


Comments

Popular Posts

Goa beach-ah a bialpa hmuh laiin nula pawngsual

ZORAM TODAY: Tun kar ningani, May ni 24, 2018 khan Goa beach-ah nula pakhat chu a bialpa hmuh laiin sual a ni. He thil thlenna hmun hi Sernabhatim beach-ah niin Panaji atanga km 50 vela hlaah a ni. Police-te chuan South Goa-a thil thleng hi an finfiah tawh thu leh investigation an kalpui mek thu an sawi a, tun thleng hian thil tisualtute hi man an la awm lo. Senior Police Office pakhat sawi danin, "Inngaizawngte hi an thawmhnawte an pawhsak a, an thla te laksakin pawisa an dil zui a ni," a ti a, chumi hnuah an sual zui nghal mai niin a sawi. Hmeichhia zawkin a sawi danin, a bialpa hmuh lai ngeia sualtute hi mi 20 vel an nih thu a sawi. South Goa Superintendent of Police (SP) Arvind Gawas chuan, "Nula hi medical exam an neih tawh thu leh result an nghah mek thu a sawi a ni. Report-a a lan danin, kum 2016 chhung khan Goa-ah hian pawngsual case hi 62 a awm a, 2017-ah hetiang case register hi 70  ngawt a awm bawk. Kum 2016 chhung khan, Delhi tih lohvah Goa hi I...

Vawiin chawhnu leh naktuk june ni 13 school chawlah puang

Aizawl 12th June, 2018 Thawhlehni ZORAM TODAY:  Tunhnaia India hmarchhak state hrang hranga darkar 60 chuang chhumlo chat lova ruah a sur avangin Mizoram ah pawh leimin, tuilian leh in chim eng emawzat a awm mek a, mipui nunphung a khailak avangin Mizoram sorkar pawhin chhiattawkte chhawmdawl dan leh harsatna sutkian nan theihtawp a chhuah mek zel ani. Directorate of School Education chuan order ti chhuakin tunhnai ruah sur nasa avangin harsatna tamtak a thleng thei ani tih hriain vawiin june 12 chawhnu leh naktuk june 13 thleng Mizoram puma sorkarin school permission a pek zawng zawngte chu chawl vek turin a hriattir ani. Sorkar school, Primary aČ›anga Higher Secondary School zirlaite chu an taksa him nan hemi chhung hian Inchhung chhuahsan lo turin an ngen bawk ani.

Covid-19 Task Group on Commodities an thukhawm

ZORAM TODAY|Aizawl 17th April, 2020: Vawiin khan COVID-19 Task group on Commodities chu an Chairman Pu HL.Rochungnunga, Commissioner of FCS&CA hovin a office chamber ah an thukhawm a. Hri hlauhawm a len mek lai leh inkharkhip, lock down chhunga zoram mipuite ei leh bar buhfai leh thil dang te, nitin mamawh gas leh motor oil te an neih zel theihna tura hmalak dan te an thlir ho a ni. Task group chuan mipui mamawh oil leh thil dang ram pawn atanga Vairengte thlenga an rawn phurh luh dan tur leh load dang la leh tura motor leh driver te in banlet dan tur an duang fel a, essential commodities driver te tan a COVID-19 avanga damlohna leh chhiatna tawk palh thei te tan a insurance awm thei te sawi hoin thu nei tu te hnenah thlen nise an ti a ni.

COVID- 19 laka inveng leh fimkhur turin thurawn pawimawh pe chhuak

ZORAM TODAY | AIZAWL: State Level Task Force on Mitigation of Coronavirus (COVID-19) chuan Covid-19 laka inven nan leh fimkhur thu hlaah mi tupawh khawsik, hritlang, khuh leh thawkna lama harsatna nei te chu school, college, bazar, biakin leh puipunna hmuna kal lova mahni in lamah emaw damdawiin lamah emaw inenkawl turin leh daktawr emaw damdawi lam mithiamte emaw rawn vat turin mipuite hnenah ngenna an siam a, hei hi ngaipawimawh a zawm tum theuh turin mitin te an ngen a ni.