Skip to main content

Kutdawh chungin fahrahte nu

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 -Kimi Colney
Kan chhungkua leh keimahni thatna tur chauh ngaihtuah reng renga nitin hun kan hman laiin, mi tam tak chuan anmahni pawh inngaihtuah chang lovin an mihringpuite tan an nun leh hun hlu tak an hmang ral ve mek bawk a. He lei vaivut chhir khu theuh theuh pawh kan inang lo hle âwm asin!


Sindhutai Sapkal hi November ni 14, 1948 khan Maharashtra khaw pakhat Pimpri Meghe-ah a piang a. A nu leh pate’n Sindhutai hi an vanduaina leh retheihna tizualtu maiah ngaiin a hming lemah ‘Chindhi’ an vuah hial a, ‘kawrchhe them’ tihna mai a ni. Sindhutai pa, Abhimanji Sathe hian zirna lama hmasawn turin a duh em em a, a nuin remti lo mah se, bawng veng tur anga chhuahtirin sikulah a kaltir thin. An retheih em avangin, pawl li a zawh chuan sikul an chawlhtir ta nge nge a ni.
 
Kum 10 a nihin a chhungte hian kum 30 mi hi pasal atan an neihtir a. A pasal hi a pa ang bawka bawngpu niin Navargaon-a cheng a ni. Kum 20 a tlin meuh chuan fapa 3 a nei tawh nia!
 
Kum 1972 khan, an khawtlang hruaitute leh forest department chu inremsiamin an khaw bawng êk ro, India rama fuel siam chhuahna tura tangkai tak chu sumdawng nana hmangin a hlawkna an tel fai vek thin tih Sindhutai chuan a hre chhuak ta a, hei hian a rilru a tina hle. Heng bawng êkte hi an khaw nuhovin harsa taka an lak khawm hnua an pho ro thin a ni.
 
Hei hi thuneitute a hriattir a, thuneitute chuan dân thar siamin he thil tha lo tak chu tihtawp a ni ta a. A hnathawh avangin nuho pawhin an thawh hah man tel thei ta bawk. Nimahsela, thil tha a tih hi a tan vanduaina thlentu mai a ni. An khawtlang hruaitu pakhat, Damdaji Asatkar chu a lawm lo hle a, Sindhutai fa pa lai mek chu ama fa niin a chhal a, a pasal in a kalsan phah ta a. A fa hi bawng inah buaipuiin harsa takin a hring a, fa a hrin hnuah a nu awmna panin kein kilometre tam tak a kal a, mahse, a nu chuan barah a lo khawn lo va.
 
A beidawng em em a, intihhlum a duh ut ut hial mai. Duhthlan tur dang neiah a inhre ta lo va, rail chawlhhmunah kut a dawh a, a nitin ei tur a hmu chhuak thin a ni. Hetia harsa leh rethei taka nun a hman lai hian amah anga hrehawm tuarte tana thil tih theih hi a châk em em thin.
Kutdawha a kal kualnaah naupang tam tak, an nu leh pa tel lova khawsa khawngaihthlak tak tak an lo tamzia a hre chiang ta hle a, heng naupangte hi a fa anga ngaiin, thahnemngai lehzuala kutdawhin a enkawl chho ta a.
 
Hun te a kal zel a, Sindhutai chu fahrah a hmuh remchang apiangte nu ni turin a inpe ta tawp a. Mak tak maiin, ama fa, a rila rah ngei chu Shrimant Dagdu Sheth Halwai Trust-ah a pe daih leh lawi si. Hei hi a chhan chu, a fa lak (adopt)-te leh ama fa hrinte inkara inthliarhranna a awm loh nan leh, angkhat veka a en theih nan a ni!
 
A hmasa ber atan Chikhaldara khuaah fahrah naupangte enkawlna hmun a din a, hemi hnu hian hmun dang dangah pawh a din chho zel bawk. A fahrah enkawlte chawm nan hian hmun hrang hrangah thu sawiin kut a dawh kual thin.
 
Hemi hnu hian Sindhutai Sapkal hian a nun pum chu fahrahte tan a hlãn tawp mai a ni. A fahrah enkawlte’n hriselna tha an neih theih nan te, eitur tha an neih theih nante theihtawp chhuahin a thawk tang tang thin a. Vawiin thleng hian fahrah 1050 chuang  enkawl seilian tawhin, makpa 207, mo 36 leh tu 1000 chuang a nei tawh a ni. Khawvela makpa ngah ber a ni hial âwm asin! A fa (fahrah)-te zingah hian mi ropui tak tak, doctor te, zirtirtu te, danhremi te awm tawhin, a then phei chuan fahrah enkawlna an din zui nghe nghe a ni.
 
Kum 80 mi a nihin a pasal, amah kalsan tawh chuan inchhirin ngaihdam a rawn dil a, mahse, Sindhutai chuan, “Kei chu nu ka ni a, chuvang chuan nang pawh fa ang bakin ka en thei lo vang che,” a lo ti a. A pasalin Sindhutai-i fahrah in a tlawh tum pawhin a pasal chu a fa upa ber angin a inhmelhriattir mai a ni.
 
Midangte tana a thawh that em avangin Sindhutai Sapkal hian chawimawina chi hrang hrang 272 teh meuh mai a dawng tawh a, heng a chawimawina dawnte hi fahrah enkawlna in sak nan leh ram lei nan a hmang ral zel bawk.
 
A thil tih that em avangin mite hriat a hlawh zel a, Kum 2010 khan a chanchin behchhanin Marathi film, ‘Mee Sindhutai Sapkal’ tih chu siam a ni a, he movie hi 54th London Film Festival-a chhuah tura thlan zingah a tel nghe nghe.
 
Sindhutai Sapkal hi han en mai chuan, nu naran tak niin a lang a, mahse, a thinlung hmangaihna ngah em em hian mite ngaihsan tlak leh entawn tlakah siamin, he khawvel mi ropuite zinga chhiar tel loh theih a ni ta lo a ni.
 

Comments

Popular Posts

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016 Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle.  Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sên leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chênna inah kan zu tlawh a... Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, paw...

'Game Changers of the Decade' te zinga thlan Mizo tlangval chu

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 Vanlalruatkima Hrahsel (@Mizohican & Sandman) hi Aizawl Chaltlang veng-a Pu V.L. Rema fapa niin pawl 3 a nih atangin Mizoram pawnah lehkha a zir a, St. Thomas Boys School, Calcutta-a a zir hnuah Montfort School, Tamil Nadu lamah a insawn leh a. School a zir zawh hnuah PSG Tech Coimbatore-ah Computer Science Engineering zir lehin, a zawh hnuah CAT coaching class a kal a, CAT exam a pek hnuin IIM-Bangalore-ah a lut leh a ni. IIM-Bangalore 2nd year a zir kumin UPSC coaching class a kal tan a ni. Chumi hnuah a tuina lam advertising-ah a chhungte phalna ngeia thawkin, Webchutney-ah a lut a, tun thleng hian a eizawnna lamah a la kal tluang zel a ni. Amah Vanlalruatkima Hrahsel chu! National Games Developer Conference, Pune, 2014 Kum tam tak India rama Digital Advertising Agency changtlung berte zing ami ‘Webchutney’-a a thawh hnuin a thiante nen mobile games development company an din a, a hmingah ‘FITH Media’ tih an vuah. Mobil...

Mobile phone i tlo zawk nan

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 Tunlaiah mobile phone tel lovin kan awm hleithei tawh lo a ni ber a. Mobile phone changkang tak tak a lo chhuak a, smartphone chi hrang hrangah application changkang leh tunlai ber ber kan dah ta rup mai. Kan nitin nuna a pawimawh tawh em avangin, mobile phone hi a tangkai a, engtin nge hmang ila a daih rei ang le? Mobile phone reng reng battery hmang a nih vek avangin battery chungchang han sawi hmasa ila. Mobile phone battery hi chi hrang hrang awm mah se, tunlaiah chuan Li-Ion hi hman lar ber a ni. He battery hi a thar lei zawh hlimah, a tlangpuiin darkar 4-5 chhung charge ngei ngei tur a ni. Hman vat kan duh thin avangin a thar tirha a charge mamawh zat pawh charge hman lovin kan khawih thin a, hei hian battery a titlo lo. Battery leh phone insîkna hi thlatin vawi khat tal tihfai ziah a tha hle. Charge pawh hi duh hun hunah charge tur a ni lo. A battery a zawh hma deuh, 9% vel a la awm lai hian charge chauh tur a ni a, battery e...

Scientist sang rual hmaa paper present-tu Krista Roluahpuia

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 International Conference lian, professor leh scientist a sang tel inhmuhkhawmna, September ni 15-18, 2015-a neih EMRS Fall Meeting 2015, Warsaw University of Technology, Warsaw-ah Mizo tlangval pakhat chuan paper pahnih a zu present a. Chu tlangval chu a chanchin kan chhiar tur Krista Roluahpuia, Pu K. Liannawla fapa, Mualbu (L), Lawngtlai District mi a ni.   A paper pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx quantum heterostructure chhunga atom inremkhawm dan a zir chian chu a present a. Molecular Beam Epitaxy hmanga quantum heterostructure nei tura atom an remkhawm dan te, tin, a bik takin temperature hniam lutuk atom an rem avanga thil lo danglam bik dan te leh Atom te chu tha chakna, entirnan lumna hmanga tha an pekin engtin nge an lo danglam tih a zirchianna chu a zu present a ni. Pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx chu quantum well anga siamin a chhah zawng chu de Broglie wavelength (kan hriatthiam theih nan electron wavelength a ni ber mai) an...