Skip to main content

Office of Profit: Mithiamte'n eng nge an sawi?

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015

Hriata Chhangte, Mining Engineer
“Office of Profit kan tih, lar ve tak hi The English Act of Settlement, 1701-ah daih khan khel tan a lo ni tawh a. India ramah chuan kan Danpui Article 102(1) (A)-ah leh 191(E)-ah te leh Section 9(A) of the Representation of People Act 1951-ah te thailan niin Office of Profit chu eng nge ni chiah tih sawifiahna mumal a awm lo thung. Court-in emaw, Election Commission-in case dinhmun, facts and environment of the case enin thutlukna an siam mai thin rih a ni. India ramah chuan MP/MLA te hi chutiang Office of Profit-a thawk chung chuan nih theih loh a ni. 

“Office of Profit tih ngaihdan a lo chhuahna chhan ber chu sawrkar dân siamtu (legislature as MP/MLA) nih kha sawrkar hna (public office) thawk (executive post/officer) chung chuan an che fair lo palh ang tih hlauh vang a ni ber. Tu mawhphurhna (duty as MP/MLA) leh a sum hmuhna (interest as officer) kha duh aiin a lo inchawbe palh ang tih hlauhna a\anga chhuak a ni ber. OFFICE kan tih hi, sawrkar hna, public office han tih deuh bik tur, eng department office emaw board emaw/council, cooperative society etc, sawrkar thuneihna (administrative control) a neih ve det det tawh hrim hrim emaw, sawrkar sum (public fund) atanga chu office chu run emaw, a thawkte hlawh pek a nih hrim hrim chuan office tih a ni ta phawt.

“PROFIT tih ve thung chu, sum tlem tham tak, a hna thawh hisapa pek let ve ni lo, compensatory emaw, honorarium kan tih ang chi, lawmthu sawina ang lek chi-a pek ni lo, mite ngaih pawha thawh châkawm pha, hlawkna sum leh pai eng ang chi pawh tlem lua emaw, tam lua pawh awm lova chu hna, office or post chuan a ken tel hrim hrim chuan Office of Profit a ni tihna a ni. Sum hlawh lem lo pawha administrative leh executive powers ringawt pawh a ken tel chuan Office of Profit tia ngaih tho tur a ni âwm e. British original concept hi a pui khawp mai. ‘No person who has an office or place of profit under the King or receives pension from the Crown shall ber capable of serving as Member of the House of Commons’ a ti mauh mai.

“Kan Mizoram-a sawrkar hna pensioners (Ex-office profiteers) ho ram leh hnam inla hmangaih leh thar ta vela public leaders line lama inlak fatu uar chho leh ta viau hlawm zel ang chi hi India ram state dangah uar ve hlawm tak maw... Ram changkangah chuan an uar lo, chance awm hman lo emaw, an phal lo mai emaw niin a lang a...nge, heng kan pensioners te tluka ram leh hnam min hruaitu tur civil society atangin kan la inchher chhuak thei meuh lo?”
____________

Dr. K.C. Malsawmzauva, Asst. Professor, Mizoram University
“Pu Lal Thanzara bàn chhan hi thil dik ni ngeiin a lang. An chhui hmaa bàn fel mai hi a finthlak ber mai, dân mit atanga en pawhin a bàn hi a ngaih hmel tho si a. He ‘office of profit’ hnuaiah tho hian a pi Sonia Gandhi pawh kha opposition te nawrna avangin post hrang hrang a bànsan kha. Amitabh Bachchan nupui pawh UP Film Development-a chairperson a nih avang ringawtin Rajya Sabha MP a\angin a bâng tawh. Tun hnaiah, January thla khan UP MLA pahnih Bajrang Bahadur Singh leh Uma Shankar Singh te pawh sawrkar contract-ah an lo inrawlh ve avangin an chawlhtir bawk.

“Pu Patea bàn atanga zawhna awm ta zawk chu, minister leh MLA te, eng association leh pawlah chairman-a kan ruat te hi FIR thehluhna tham a tlingin ka hria. MZI te pawh hi tunge maw an chairman le? Cricket leh Sports lamah te hian eng nge kan dinhmun hi le? Jaya Bachchan kha chu filmstar a ni a, MP a nih hma pawhin a eizawnna a ni. Chu pawh an disqualify si chuan zai ngai lo leh inkhel ngai lo te chairman nih hi chhui a ngai lo maw? A tawp berah chuan, ram hruaitu tur te hi chu kan duhtuia kan thîkthu pawh a chhiat a ngai.”
____________

C. Lallianchhunga, Asst. Professor, Mizoram University
“Pu Lal Thanzara hi bâng lo mah se, amah an puhna hi amah beitute tan pawha bawhzui hlei theih loh, Election Commission of India pawhin ngaihdan a lo siam ngheh tawhna chungchang a ni a, chumi awmzia chu risk sang tak lain Pu Lal Thanzara hian mipui court hmachhawn a thlang zawk tihna a ni. Kum 2006-a Naveen Jindal-a kha Member of Parliament ni chunga hlawkna dang office pawimawh chelha puh a ni a, nihna pawimawh tam tak an tarlan zingah Vice President (Jindal Steel and Power Limited) leh Director (Jindal Power Limited) a tel a; hemi chungchangah hian Election Commission chuan hengmimal company-te hi sawrkar hnuaia awm an nih loh avangin ngaihtuah theih a ni lo, a lo ti daih tawh a.

"Office of Profit chungchang hi Supreme Court-in kum 1971 khan Shivamurthy Swami vs Agadi Sanganna Andanappa case-ah thutlukna a lo siam tawh a, private company hi Office of Profit hian a huam lo a ni âwm e. Tin, Election Commission hian ama thuin Office of Profit chungchang hi a ngaihtuah ngai lo va, India President-in India Danpui Article 102 (1-a) anga hêkna a dawn Article 103 hmanga a ngaihtuah dawnin Election Commission hi MP te chungchangah a râwn thin a; MLA te chungchang pawh Article 191 (1-a) hmanga hêkna Governor-in a dawn chu article 192 hmanga thutlukna a siam hmain Election Commission rawtna a ngaichang thin a, Election Commission rawtna ang hian India President leh State Governor te hian thutlukna an siam thin a ni.

“Hengte vang hian Office of Profit chungchanga Pu Lal Thanzara beihna hi amah beitute tan pawh bawhzui hleih theih loh a nihna lai a awm chungin Pu Lal Thanzara chuan mipui court lamah he buaina hi a rawn theh chhuak a; opposition party-te’n nge amah leh a awmna party-in hlawkna tel ber dawn tih pawh kan hre thuai ang. Awlsam taka Council of Minister leh MLA atanga Pu Lal Thanzara bâng hi Opposition party leh a bàn nana hmalatu mi thahnemngaite hian hlawhtlinnaah an ngai a nih chuan an ring sual viau maithei bawk a ni.”
______________

H.C. Vanlalruata, PTI Correspondent
“Health Minister leh MLA a nihna atanga bâng Pu Lal Thanzara bàn chhan hi ‘Office of Profit’ chungchang a ni em tih ka hrethiam chiah lo va. Office of Profit hi chu Minister/MP/MLA ni chunga hlawh leh hlâwkna neia sawrkar din eng emaw agency-a nihna neih niin a lang. An puhna hi chu sawrkara Parliamentary Secretary leh Minister ni chungin company pakhat (ama enkawl leh a tã nia ziaka a puan ngei)-in sawrkarah biscuit supply-in hlâwkna cheng vaibelchhe tel a hmu tih a ni a. Chu lo lehah chuan a u Chief Minister hna chanpual, amahin a puih PWD-a hna lian tham tak tak thawktu company-ah hlâwkna tel thei turin ‘share’ tam tak a lo nei niin an puh ni maiah ka ngai. An puhna avang hian Minister leh MLA a nihna atanga bàn (disqualify) theih a nih hriain a bâng ni maiah ka ngai bawk. 

Comments

Popular Posts

Scientist sang rual hmaa paper present-tu Krista Roluahpuia

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 International Conference lian, professor leh scientist a sang tel inhmuhkhawmna, September ni 15-18, 2015-a neih EMRS Fall Meeting 2015, Warsaw University of Technology, Warsaw-ah Mizo tlangval pakhat chuan paper pahnih a zu present a. Chu tlangval chu a chanchin kan chhiar tur Krista Roluahpuia, Pu K. Liannawla fapa, Mualbu (L), Lawngtlai District mi a ni.   A paper pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx quantum heterostructure chhunga atom inremkhawm dan a zir chian chu a present a. Molecular Beam Epitaxy hmanga quantum heterostructure nei tura atom an remkhawm dan te, tin, a bik takin temperature hniam lutuk atom an rem avanga thil lo danglam bik dan te leh Atom te chu tha chakna, entirnan lumna hmanga tha an pekin engtin nge an lo danglam tih a zirchianna chu a zu present a ni. Pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx chu quantum well anga siamin a chhah zawng chu de Broglie wavelength (kan hriatthiam theih nan electron wavelength a ni ber mai) an...

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

Zahawma : Rising Star of Indian Football

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Fela Ngente Sawi tur ber pawh  ka hre lo!” Manchester  United-a training  thei tura a tling chiah chu a lawm bawk a ni ang, a nghilh dup a ni ber. Ni, eng football club fan pawh ni la, khawvela club lian ber zinga mi Manchester United stadium ‘Old Trafford’-a thut luh ve ringawt pawh inchhuanna tham a tling. Hetah hian kumina kum 15 tling tur Zahawma chuan kar khat chhung training a nei. A tirah chuan Subedar Lalpianthara leh Pi Baby Lalrintluangi te fa naupang zawk Vanlalzahawma hi December ni 29, 2000 khan Kolasib Hospital-ah a piang a. Chutih lai chuan Thingdawl Hmarveng-a an thenawm khawvengte chuan kumpinu lalrama football la pêt tur a ni tih an hre lawk bik kher lo vang!  Delhi lamah A pa hnathawhna (Assam Regiment) avangin Mizoram an chhuahsan a tul a, kum 2004 February thlaah an chhungkuain West Bengal lamah an insuan lailawk a. Kum thum an awm hnuin Delhi-ah an insawn leh a, tun thleng hian an la a...

Mahni intihlum lai video-in record

ZORAM TODAY | November 3-16, 2015 October ni 25, 2015-a Agra khawpuia hmeichhe pakhat, kum 27 mi intihlum chuan a intihlum lai chu mobile phone-in a record mauh mai! He hmeichhia hi Neha Yadav niin Dayalbagh-a an chênna hmunah a intihlum a, Yatesh Yadav-a nupui a ni. Hemi ni, Pathianni hian an t henawmte phone a t anga a pasal biain, engtikah mah a hmuh tawh loh tur thu a hrilh a. Inah let lehin a thu hnuhnung a ziak a, ceiling-ah a inkhaihlum ta a ni. A nupuiin a biak hnu hian Yatesh chu a rang a rangin a tlan haw nghal a, a nupui hi thiin a hmu ta a. Hemi hnu hian a nupui thu hnuhnung ziah te, a mobile phone record te a hmu a; an t henawmte chuan police kovin thil awmdan an hrilh nghal a ni. Neha hian a thu hnuhnungah, a nu leh pate’n an hmuh duh loh thu leh a huat thu te a ziak nghe nghe.  

Hmuchhuaktu Prof. Lalnuntluanga

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 - Fela Ngente Prof. Lalnuntluanga, Mizoram University-a Dean, Students’ Welfare (DSW) ni lai leh, Environmental Science Department-a professor ni mek chuan research scholar eng emaw zat kaihruaiin a hnuaiah hian mi pathumin Ph.D an zo tawh a, Ph.D scholar kaihhruai (guide) mek mi 8 lai a nei bawk. A hnuaiah vek hian M.Sc. dessertation submit tawh mi 20 chuang an awm tawh. Prof. Lalnuntluanga hi September ni 24, 1975 khan Aizawl-ah a piang a, unau 8 zinga a upa ber a ni. Naupang harhvang leh duhawm tak niin Zemabawk Venglai-ah a seilian bawk. Zirna kawngah a tluang em em a, Nursery atanga Ph.D a zawh thak thlengin Mizoram chhungah vek a zir a ni. Ama insawi dan takah Durtlang pelin lehkha a zir ve ngai lo! Academic line-ah chuan Mizoram tihmingthatute zinga mi a ni a, zirtirna mai bakah zirbingna (research) lamah a kal nasa em em a, a thawhpuite leh a nauteho nen thil thar eng emaw zat an hmuchhuak tawh a, tun hnaiah sangha chi (spe...