Skip to main content

Office of Profit: Mithiamte'n eng nge an sawi?

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015

Hriata Chhangte, Mining Engineer
“Office of Profit kan tih, lar ve tak hi The English Act of Settlement, 1701-ah daih khan khel tan a lo ni tawh a. India ramah chuan kan Danpui Article 102(1) (A)-ah leh 191(E)-ah te leh Section 9(A) of the Representation of People Act 1951-ah te thailan niin Office of Profit chu eng nge ni chiah tih sawifiahna mumal a awm lo thung. Court-in emaw, Election Commission-in case dinhmun, facts and environment of the case enin thutlukna an siam mai thin rih a ni. India ramah chuan MP/MLA te hi chutiang Office of Profit-a thawk chung chuan nih theih loh a ni. 

“Office of Profit tih ngaihdan a lo chhuahna chhan ber chu sawrkar dân siamtu (legislature as MP/MLA) nih kha sawrkar hna (public office) thawk (executive post/officer) chung chuan an che fair lo palh ang tih hlauh vang a ni ber. Tu mawhphurhna (duty as MP/MLA) leh a sum hmuhna (interest as officer) kha duh aiin a lo inchawbe palh ang tih hlauhna a\anga chhuak a ni ber. OFFICE kan tih hi, sawrkar hna, public office han tih deuh bik tur, eng department office emaw board emaw/council, cooperative society etc, sawrkar thuneihna (administrative control) a neih ve det det tawh hrim hrim emaw, sawrkar sum (public fund) atanga chu office chu run emaw, a thawkte hlawh pek a nih hrim hrim chuan office tih a ni ta phawt.

“PROFIT tih ve thung chu, sum tlem tham tak, a hna thawh hisapa pek let ve ni lo, compensatory emaw, honorarium kan tih ang chi, lawmthu sawina ang lek chi-a pek ni lo, mite ngaih pawha thawh châkawm pha, hlawkna sum leh pai eng ang chi pawh tlem lua emaw, tam lua pawh awm lova chu hna, office or post chuan a ken tel hrim hrim chuan Office of Profit a ni tihna a ni. Sum hlawh lem lo pawha administrative leh executive powers ringawt pawh a ken tel chuan Office of Profit tia ngaih tho tur a ni âwm e. British original concept hi a pui khawp mai. ‘No person who has an office or place of profit under the King or receives pension from the Crown shall ber capable of serving as Member of the House of Commons’ a ti mauh mai.

“Kan Mizoram-a sawrkar hna pensioners (Ex-office profiteers) ho ram leh hnam inla hmangaih leh thar ta vela public leaders line lama inlak fatu uar chho leh ta viau hlawm zel ang chi hi India ram state dangah uar ve hlawm tak maw... Ram changkangah chuan an uar lo, chance awm hman lo emaw, an phal lo mai emaw niin a lang a...nge, heng kan pensioners te tluka ram leh hnam min hruaitu tur civil society atangin kan la inchher chhuak thei meuh lo?”
____________

Dr. K.C. Malsawmzauva, Asst. Professor, Mizoram University
“Pu Lal Thanzara bàn chhan hi thil dik ni ngeiin a lang. An chhui hmaa bàn fel mai hi a finthlak ber mai, dân mit atanga en pawhin a bàn hi a ngaih hmel tho si a. He ‘office of profit’ hnuaiah tho hian a pi Sonia Gandhi pawh kha opposition te nawrna avangin post hrang hrang a bànsan kha. Amitabh Bachchan nupui pawh UP Film Development-a chairperson a nih avang ringawtin Rajya Sabha MP a\angin a bâng tawh. Tun hnaiah, January thla khan UP MLA pahnih Bajrang Bahadur Singh leh Uma Shankar Singh te pawh sawrkar contract-ah an lo inrawlh ve avangin an chawlhtir bawk.

“Pu Patea bàn atanga zawhna awm ta zawk chu, minister leh MLA te, eng association leh pawlah chairman-a kan ruat te hi FIR thehluhna tham a tlingin ka hria. MZI te pawh hi tunge maw an chairman le? Cricket leh Sports lamah te hian eng nge kan dinhmun hi le? Jaya Bachchan kha chu filmstar a ni a, MP a nih hma pawhin a eizawnna a ni. Chu pawh an disqualify si chuan zai ngai lo leh inkhel ngai lo te chairman nih hi chhui a ngai lo maw? A tawp berah chuan, ram hruaitu tur te hi chu kan duhtuia kan thîkthu pawh a chhiat a ngai.”
____________

C. Lallianchhunga, Asst. Professor, Mizoram University
“Pu Lal Thanzara hi bâng lo mah se, amah an puhna hi amah beitute tan pawha bawhzui hlei theih loh, Election Commission of India pawhin ngaihdan a lo siam ngheh tawhna chungchang a ni a, chumi awmzia chu risk sang tak lain Pu Lal Thanzara hian mipui court hmachhawn a thlang zawk tihna a ni. Kum 2006-a Naveen Jindal-a kha Member of Parliament ni chunga hlawkna dang office pawimawh chelha puh a ni a, nihna pawimawh tam tak an tarlan zingah Vice President (Jindal Steel and Power Limited) leh Director (Jindal Power Limited) a tel a; hemi chungchangah hian Election Commission chuan hengmimal company-te hi sawrkar hnuaia awm an nih loh avangin ngaihtuah theih a ni lo, a lo ti daih tawh a.

"Office of Profit chungchang hi Supreme Court-in kum 1971 khan Shivamurthy Swami vs Agadi Sanganna Andanappa case-ah thutlukna a lo siam tawh a, private company hi Office of Profit hian a huam lo a ni âwm e. Tin, Election Commission hian ama thuin Office of Profit chungchang hi a ngaihtuah ngai lo va, India President-in India Danpui Article 102 (1-a) anga hêkna a dawn Article 103 hmanga a ngaihtuah dawnin Election Commission hi MP te chungchangah a râwn thin a; MLA te chungchang pawh Article 191 (1-a) hmanga hêkna Governor-in a dawn chu article 192 hmanga thutlukna a siam hmain Election Commission rawtna a ngaichang thin a, Election Commission rawtna ang hian India President leh State Governor te hian thutlukna an siam thin a ni.

“Hengte vang hian Office of Profit chungchanga Pu Lal Thanzara beihna hi amah beitute tan pawh bawhzui hleih theih loh a nihna lai a awm chungin Pu Lal Thanzara chuan mipui court lamah he buaina hi a rawn theh chhuak a; opposition party-te’n nge amah leh a awmna party-in hlawkna tel ber dawn tih pawh kan hre thuai ang. Awlsam taka Council of Minister leh MLA atanga Pu Lal Thanzara bâng hi Opposition party leh a bàn nana hmalatu mi thahnemngaite hian hlawhtlinnaah an ngai a nih chuan an ring sual viau maithei bawk a ni.”
______________

H.C. Vanlalruata, PTI Correspondent
“Health Minister leh MLA a nihna atanga bâng Pu Lal Thanzara bàn chhan hi ‘Office of Profit’ chungchang a ni em tih ka hrethiam chiah lo va. Office of Profit hi chu Minister/MP/MLA ni chunga hlawh leh hlâwkna neia sawrkar din eng emaw agency-a nihna neih niin a lang. An puhna hi chu sawrkara Parliamentary Secretary leh Minister ni chungin company pakhat (ama enkawl leh a tã nia ziaka a puan ngei)-in sawrkarah biscuit supply-in hlâwkna cheng vaibelchhe tel a hmu tih a ni a. Chu lo lehah chuan a u Chief Minister hna chanpual, amahin a puih PWD-a hna lian tham tak tak thawktu company-ah hlâwkna tel thei turin ‘share’ tam tak a lo nei niin an puh ni maiah ka ngai. An puhna avang hian Minister leh MLA a nihna atanga bàn (disqualify) theih a nih hriain a bâng ni maiah ka ngai bawk. 

Comments

Popular Posts

Mizo tlangval siam android games a hlawhtling

ZORAM TODAY | August 17-31,  2015  July thla chawhnu lama publish, ‘Bajrangi Bhaijaan’ mobile android games chu playstore-a download theiha dah a nih atanga kar hnih hnu lawkah mi nuai thum chuangin an download tawh a, Google Play ‘new free games’-ah pahnihna a ni mek a, action bik free games-ah pakhatna a ni mek bawk. Chu mai a la ni lo, Google Play-a free games awm zawng zawngah 13-na a ni mek; ranking hi active users leh download tam zawng atanga siam a ni ber. He games siamtu hi Chaltlang tlangval Kima @Mizohican a ni a, July ni 11-a tihchhuah a ni. Nikum kum tawp lam khan India rama mobile games development company lar ni chho mek ‘FITH Media’ company chu a thiante nen an din a; tun thlengin playstore-ah games pasarih an publish tawh a, an games siam hmasak pahnih - ‘Nikal Padi: Slumdog Plumber & Pipes Puzzle’ leh ‘Where's My Cat’ tih games-te hi India rama gaming ho zawng zawng hruaitu lu NASSCOM Game Developers Conference (NGDC)-ah ‘Mobile Game of th...

Zahawma : Rising Star of Indian Football

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Fela Ngente Sawi tur ber pawh  ka hre lo!” Manchester  United-a training  thei tura a tling chiah chu a lawm bawk a ni ang, a nghilh dup a ni ber. Ni, eng football club fan pawh ni la, khawvela club lian ber zinga mi Manchester United stadium ‘Old Trafford’-a thut luh ve ringawt pawh inchhuanna tham a tling. Hetah hian kumina kum 15 tling tur Zahawma chuan kar khat chhung training a nei. A tirah chuan Subedar Lalpianthara leh Pi Baby Lalrintluangi te fa naupang zawk Vanlalzahawma hi December ni 29, 2000 khan Kolasib Hospital-ah a piang a. Chutih lai chuan Thingdawl Hmarveng-a an thenawm khawvengte chuan kumpinu lalrama football la pêt tur a ni tih an hre lawk bik kher lo vang!  Delhi lamah A pa hnathawhna (Assam Regiment) avangin Mizoram an chhuahsan a tul a, kum 2004 February thlaah an chhungkuain West Bengal lamah an insuan lailawk a. Kum thum an awm hnuin Delhi-ah an insawn leh a, tun thleng hian an la a...

Lalduhoma voice leak in sawi a hlawh. 'MNF a campaign pui!'

ZORAM TODAY: Aizawl, November 7th; 2018 :  Tunhnai khan ZPM Chief Ministerial Candidate Lalduhoma leh BJP hruaitu pakhat telephone-a in biakna âw chu record niin social media ah a pút darh chiam mai a, sawi zui a hlawh thar hle. Hetah hian Lalduhoma hian MNF leh BJP inkar te, BJP leh ZNP/ZPM chungchang a ngaihdan chiang takin a sawi a. Mizoram awm chhung chu engtikahmah MNF te chu an BJP dawn lo ani, tiin BJP erawh tun MLA Inthlan 2018 lo awm turah thawhdun pui a chak thu uar takin a sawi ani. He voice record tu hi hriat ani tawh bawk. ZPM chhungkua-ah he ' voice leak' avang hian inhnialna nasa tak alo awm tawh nia hriat ani. ZNP President Lalduhoma chuan hruaitu dangte hriat lemlohin BJP hruaitu pakhat nen hian telephone hmanga sawi chi nilo thil pawimawh tak tak an sawi tih voice leak ah hian a lang chiang hle. (A hnuaiah hian ngaihthlak tur chhawpchhuah ani.) Lalduhoma chuan Mizoramah MNF a chak poh leh BJP party ṭhanzelna tur chu a ping tial tial dawn ani, tiin ...

Hmuchhuaktu Prof. Lalnuntluanga

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 - Fela Ngente Prof. Lalnuntluanga, Mizoram University-a Dean, Students’ Welfare (DSW) ni lai leh, Environmental Science Department-a professor ni mek chuan research scholar eng emaw zat kaihruaiin a hnuaiah hian mi pathumin Ph.D an zo tawh a, Ph.D scholar kaihhruai (guide) mek mi 8 lai a nei bawk. A hnuaiah vek hian M.Sc. dessertation submit tawh mi 20 chuang an awm tawh. Prof. Lalnuntluanga hi September ni 24, 1975 khan Aizawl-ah a piang a, unau 8 zinga a upa ber a ni. Naupang harhvang leh duhawm tak niin Zemabawk Venglai-ah a seilian bawk. Zirna kawngah a tluang em em a, Nursery atanga Ph.D a zawh thak thlengin Mizoram chhungah vek a zir a ni. Ama insawi dan takah Durtlang pelin lehkha a zir ve ngai lo! Academic line-ah chuan Mizoram tihmingthatute zinga mi a ni a, zirtirna mai bakah zirbingna (research) lamah a kal nasa em em a, a thawhpuite leh a nauteho nen thil thar eng emaw zat an hmuchhuak tawh a, tun hnaiah sangha chi (spe...

Khiangawia khualzin kawng

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 - Fela Ngente Kum 1967 a ni a, Thailand rama Yasothon Province-ah chuan loneitu inngaitlawm leh ngilnei tak, taima em em bawk a awm a, a hming chu Yam a ni. An khuaah chuan nula zak thei lo ve tak a awm bawk a, ‘Joei’ tiin an ko thin. Kan hriat awlsam dan tur chuan Yam hi ‘Khiangawia’ kha a ni a, Joei hi ‘Vuani’ tia kan hriat kha a ni! He lemchan hmuhnawm em em hi a thupui chu ‘Yam Yasothon’ a ni a, kum 2005, September ni 8-a an tihchhuah tawh a ni. A hnuah part 2 leh 3 te an siam leh a, tunlaia lar em em hi Yam Yasothon-3 niin kum 2013, August ni 8-a an tihchhuah kha a ni. Yam Yasothon-3 Hei hi Khiangawia film thar ber a ni a, a thawnthu tlangpui chu kan hre nual tawh awm e. Khiangawia leh Vuani te chu an innei chho ta a, an fate pawh an puitling chho tan tawh. An fapa upa zawk Khiangmawia leh Khiangawia bialnu hlui Neihsungi fanu upa zawk Jawr-i te chu an inngaizawng a, Khiangawia fapa naupang zawk Khiangsata leh Neihsungi fanu nau...