Skip to main content

Kalam sakhming kan lam

ZORAM TODAY | August 17-31,  2015 —Fela Ngente
Tun hnai lawka boral ta Dr. APJ Abdul Kalam kha, India president nih laia Mizoram tum hnih tlawhtu awmchhun a ni a, a thih rual khan Mizo thalaite facebook status leh profile picture pawh a inang ta thup a nih kha. Vai hmusit em em, Mizote zinga ngaisangtu leh uitu a ngah lutuk khan pa ropui tak a nihzia a tarlang chiang hle. Lengpui Airport atanga zana thlawk chhuak hmasa ber a ni! Pa tumruh, satel ang maia a seh tawh chu thlah mai mai ngai lo a ni a, hun hlutzia hretu leh hun ngai pawimawh em emtu a ni. Ram hmasawn nan theihtawp chhuaha beiin India ram hi ram nuam taka siam chu a vei ber pakhat leh a thiltum lian ber a ni. President dang ang lo takin mipuite leh zirlaite a kawmngeih em em a, mite harsatna chu ngun takin a ngaihthlaksak thin.

An sawi fo thin pakhat chu, President atana lakluh a nih hnua a chenna in tur (Rashtrapati Bhavan)-a a insuan lut chuan bungrua suitcase 5 chauh a keng lut e an ti! A term zawha a chhuah leh lamah suitcase 7 lai a khai chhuak ta mai chu a inthiam lo deuh ni tur a ni, a bula ding a guard hnenah President a nih chhunga lehkhabu a lei nual avanga a bungrua chu tam ta deuh a nih thu a sawi an ti. He pa mak danglam tak hian tlumtea thlir taka a lo thlir ve thin India ram hmasawnna hmel chu thlir chhunzawm thei lo turin khawvel a lo chhuahsan ta a, a chanchin tlem azawng i han tarlang teh ang.   

Pian leh murna
Avul Pakir Jainulabdeen Kalam hi October ni 15, 1931 khan Tamil Muslim chhungkaw zingah unau mipa 4 leh hmeichhia 1 zinga a naupang ber niin Rameswaram, Tamil Nadu-ah a lo piang a. A pa chu Jainulabudeen niin lawngleng hmanga ei zawng a ni a, a nu chu Ashiamma a ni. Kalam-a pute hi sumdawng hausa tak thin an ni a, amaherawhchu, kum 1914 vel khan an sumdawnna tlachhiain an dinhmun a tleu laklawh a, chutiang chuan chhungkaw harsa tak atangin a lo sei lian a, an chhungkaw sum lakluh a beitham em avangin a sikul ban veleh chanchinbu semin a inhlawh thin a ni.

Zirna lam
School a kal lai hian zirlai naran ve tak niin a rual pawl tawkin a zir a ni ber. Chutih rual chuan a rualpui zingah a ‘bright’ pawl niin chhiarkawp chawh nuam a ti thin hle. Ramanathapuram Schwartz Matriculation School atanga a zawh hnuin college a zawm a, kum 1954 khan St. Joseph College, Tiruchirappalli-ah physics subject zir zovin kum 1960 khan Madras Institute of Technology-ah Aerospace Engineering a zo leh bawk.

Eizawnna kawng
Madras Institute of Technology atanga a chhuah hnu hian scientist leh Science Administrator hna thawkin Defence Research and Development Organisation (DRDO) a zawm a, Indian Army hman tur helicopter a duang (design) thin a ni. Kum 1969-ah Indian Space Research Organisation (ISRO) lamah sawn a ni a, India satellite hmasa ber SLV-III ‘Rohini’ kahchhuahnaah Project Director a ni nghal. Ballistic Missile leh Launch Vehicle Technology siamna kawnga a thawhhlawk em avangin ‘Missile Man of India’ tia hriat lar a ni nghe nghe.

Kum 1992 July thla atanga kum 1999 December thla chhungin Chief Scientific Adviser to the Prime Minister leh DRDO Secretary hna a thawk leh a. Hemi chhung hian Pokhran-II nuclear enchhinnaah chanvo pawimawh tak chelhin Rajagopala Chidambaram nen he enchhinnaah hian Chief Project Coordinator an ni. Hetih hun lai vel hian India rama nuclear scientist lar ber pawl a ni tawh. Project hrang hrang khawihin an hnathawh a hautak thei hle a, hming pawh a chher viau reng a ni.

India President
Kum 2002 khan sawrkar lai Bharatiya Janata Party (BJP) leh eptu pawl lian ber Indian National Congress (INC) thlawpna chang kawpin India President 11-na atan thlan tlin a ni a; July ni 25, 2002 a\anga July ni 25, 2007 chhung President hna hi a chelh a ni. Kum 5 chhung President a nih hnuah a hun zawng zawng chu midangte zirtir nan te, lehkhabu leh article ziah nan te a hmang ral a ni ber. Chawimawina tam tak a dawn zingah India civil mite chawimawina sang ber Bharat Ratna a tel bawk a,  ani hmaa India President zinga he chawimawina lo dawng tawh chu Dr. Sarvepalli Radhakrishnan (1954) leh Dr. Zakir Hussain (1963) te chauh an ni. 

Scientist zinga India President ni thei hmasa ber leh tlangval laia Rashtrapati Bhavan luahtu awmchhun a ni. President a nih chhung hian mipui ngainat a hlawh em avangin ‘Mipuite President’ (People’s President) tiin an sawi hial thin. He hna a chelh lai hian thuthlukna khirhkhan tak tak siam tur a ngah ve malh malh hle a, eng emaw chang chuan sawi hat pawh a kai ve thin a. A term a lo tawp takah chuan inthlana ding chhunzawm lovin midang a kian ta zawk a ni.

President Chawlh Hnu
President hna a chawlhsan hnu hian zirtirna lam a thawh chhunzawm leh nghal a, Indian Institute of Management (IIM) Shillong, IIM Ahmedabad leh IIM Indore-ah te Visiting Professor a ni a, Indian Institute of Science, Bangalore-ah te thawk kawpin Indian Institute of Space Science and Technology, Thiruvananthapuram-ah Chancellor a ni bawk. Anna University-a Aerospace Engineering Department-ah Professor hna a chelh a, International Institute of Technology, Hyderabad, Banaras Hindu University leh India ram chhunga zirna in hrang tam takah Information Technology lam a zirtir bawk a ni. 

Kum 2012 May thla khan thalaite tan programme thar duangin a hmingah ‘What Can I Give Movement’ an vuah a, he movement-in a tum ber chu eirukna do a ni. Tamil tawngin chhamhla a phuah nasa hle a, Veenai (Tingtang chi khat, India chhim lama an uar) tum nuam a ti em em bawk. Muslim a ni nain Hindu sakhua lam pawh a ngaihlu hle a, nitinin Carnatic Devotional Music a ngaithla thin. Amah hi sa ei ngai lo (vegetarian) a ni nghe nghe. Kum 2003 leh 2006 khan MTV Youth Icon of the Year dawng thei tura thlanchhuah zingah a tel hial.

A Hun Hnuhnung
July ni 27, 2015 khan Visiting Professor a nihna IIM Shillong-ah ‘Chenna tlak khawvel siam’  tih thupuia hmangin thu a sawi a, tlai lam dar 6:35 velah chuan minute 5 vel chauh thu a sawi hman tihah a chau thut a, a tlu zui ta mai a. Damdawi in hnai ber Bethany Hospital panpui nghal niin daktawrte’n theihtawp chhuah mah se an chhan thei ta chuang lo va, zan dar 7:45-ah lungphu chawlin a boral zui ta a ni. 

A tawngkam chhuak hnuhnung ber nia an sawi chu a thian leh a thawhpui ni bawk Srijan Pal Singh-a hnena, “Fiamthuthiampa, i tha maw?” a tih chu a ni.

A ruang chu Indian Air Force helicopter-in Shillong atangin Guwahati panpui a ni a, July ni 28 zingah C-130J Hercules thlawhna hmangin Delhi panpui leh a ni. Hetah hian Prime Minister Narendra Modi, Delhi Chief Minister Arvind Kejriwal leh Indian Armed Forces-a hotu lawk pathumin an lo dawngsawng a, sawrkar chawimawina tinrenga thlah niin ni July ni 29-ah C-130J thlawhna hmangin an khua Madurai lam panpui niin mi pawimawh tam takin an lo hmuak a, a hun hnuhnungah hian mipui 3,50,000 chuang lai pungkhawmin July ni 30, 2015 khan chawimawina leh zahna famkim nen thlah liam a ni ta a ni.

Tamil Nadu sawrkar chuan Dr. APJ Abdul Kalam pianchampha phak October ni 15 hi an state chhungah ‘Youth Renaissance Day’ atan an puang a. Science lama hmasawnna te, mihringpuite tana thawk tha leh zirlaite hamthatna atana thawh hlawk zual hnena kum tina pek turin ‘Dr. APJ Abdul Kalam Award’ an buatsaih bawk a, hei hian Rs. 5,00,000 leh gram 8 laia rit rangkachak a keng tel dawn a, kumin Independence Day atang hian he award hi pek nghal an tum a ni.

Dr. APJ Abdul Kalam hian chawimawina chi hrang hrang a dawn tawhte bakah university hrang hrang 40 atangin honorary doctorate degree a dawng bawk! Hei hian tunge a nih a tichiang hle. 

Comments

Popular Posts

Mizoram-ah Chanakya IAS Academy

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 -  Lalremruata Chhangte Mizo thalaite’n UPSC leh MPSC  exam hrang hrang hmachhawn tumin theihtawp an chhuah a, tun hnaiah exam tum zirlaite’n coaching class kal an intihhmuh nasa a, thil intihhmuhah chuan a tha lam tak ni pawhin a lang. Kan ramah sawrkar hna nghet leh tha thawh tur a vàn avangin heti lamah pawh hian kan thalaite an kal na ta niin a hmuh theih. Hmanah chuan Mizorama coaching class mumal taka kalna awm hmasa ber pawl chu Study Forum, Chanmari, Aizawl ami hi a ni awm e. Tunah pawh hian pangngai takin a la kal zel a, zirlai chher chhuah pawh an ngah tawh viau a ni. Kum 2009-2011 chhung khan Mizoram Youth Commission (MYC) kaltlangin Lord Krishna Mission (IAS Academy) chu chah chhuah a lo ni tawh a, hemi tum hian sawrkarin cheng nuai 33 lai a sêng nghe nghe a, thalai thahnem takin an chhawr tangkai em em a ni. Sawrkar sum harsatna avangin he academy hi kalpui zel theih a ni ta lo. Chumi hnuah Aizawl-ah mimalin co...

Zopa technology a sang lua e!

ZORAM TODAY | March 1-14, 2016 Mizote eizawnna pui ber chu lo neih a ni tih kan hre theuh awm e. Ram mipui za zela sawmsarih bawr vel lai hi kut hnathawka eizawng kan ni a, chung zinga a tam zawk chuan tlangram lo neih (Shifting cultivation) kan la buaipui bawk. Pi leh pu hun lai ata tawh tun thlengin lo nei tura pawimawh hmasa ber lo vah leh hlo thlawh nikhuaa hman tur chempui leh tuthlawh bak kan la nei meuh lo. A nachang hre deuhin chemkawm/kawi an hman tawk a. Hmasawnna hmuh tur a vang hle.  Pu HV Lalzuimawia, Salem veng chuan loneitute tha sên leh thawh chhuah inmil lohzia hriain kum 2004 chho vel atangin hmanraw tangkai tur khawl siam a buaipui ngat ngat a, tunah chuan a hlawhtlinna phochhuah theihin a awm ta. Kum eng emaw zat a lo buaipui tawh dan chanchin hi a ngaihnawm a, zir tham a tling takzet. Zoram Today chuan a chênna inah kan zu tlawh a... Aizawl Venghnuaia pianga seilian, Pu Zuia hian khawvel mi ropui tam takte ang bawkin zirna lamah chhuan tur a nei lo va, paw...

'Game Changers of the Decade' te zinga thlan Mizo tlangval chu

ZORAM TODAY | September 1-14, 2015 Vanlalruatkima Hrahsel (@Mizohican & Sandman) hi Aizawl Chaltlang veng-a Pu V.L. Rema fapa niin pawl 3 a nih atangin Mizoram pawnah lehkha a zir a, St. Thomas Boys School, Calcutta-a a zir hnuah Montfort School, Tamil Nadu lamah a insawn leh a. School a zir zawh hnuah PSG Tech Coimbatore-ah Computer Science Engineering zir lehin, a zawh hnuah CAT coaching class a kal a, CAT exam a pek hnuin IIM-Bangalore-ah a lut leh a ni. IIM-Bangalore 2nd year a zir kumin UPSC coaching class a kal tan a ni. Chumi hnuah a tuina lam advertising-ah a chhungte phalna ngeia thawkin, Webchutney-ah a lut a, tun thleng hian a eizawnna lamah a la kal tluang zel a ni. Amah Vanlalruatkima Hrahsel chu! National Games Developer Conference, Pune, 2014 Kum tam tak India rama Digital Advertising Agency changtlung berte zing ami ‘Webchutney’-a a thawh hnuin a thiante nen mobile games development company an din a, a hmingah ‘FITH Media’ tih an vuah. Mobil...

Mobile phone i tlo zawk nan

ZORAM TODAY | September 15-5 October, 2015 Tunlaiah mobile phone tel lovin kan awm hleithei tawh lo a ni ber a. Mobile phone changkang tak tak a lo chhuak a, smartphone chi hrang hrangah application changkang leh tunlai ber ber kan dah ta rup mai. Kan nitin nuna a pawimawh tawh em avangin, mobile phone hi a tangkai a, engtin nge hmang ila a daih rei ang le? Mobile phone reng reng battery hmang a nih vek avangin battery chungchang han sawi hmasa ila. Mobile phone battery hi chi hrang hrang awm mah se, tunlaiah chuan Li-Ion hi hman lar ber a ni. He battery hi a thar lei zawh hlimah, a tlangpuiin darkar 4-5 chhung charge ngei ngei tur a ni. Hman vat kan duh thin avangin a thar tirha a charge mamawh zat pawh charge hman lovin kan khawih thin a, hei hian battery a titlo lo. Battery leh phone insîkna hi thlatin vawi khat tal tihfai ziah a tha hle. Charge pawh hi duh hun hunah charge tur a ni lo. A battery a zawh hma deuh, 9% vel a la awm lai hian charge chauh tur a ni a, battery e...

Scientist sang rual hmaa paper present-tu Krista Roluahpuia

ZORAM TODAY | October 20-2 November, 2015 International Conference lian, professor leh scientist a sang tel inhmuhkhawmna, September ni 15-18, 2015-a neih EMRS Fall Meeting 2015, Warsaw University of Technology, Warsaw-ah Mizo tlangval pakhat chuan paper pahnih a zu present a. Chu tlangval chu a chanchin kan chhiar tur Krista Roluahpuia, Pu K. Liannawla fapa, Mualbu (L), Lawngtlai District mi a ni.   A paper pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx quantum heterostructure chhunga atom inremkhawm dan a zir chian chu a present a. Molecular Beam Epitaxy hmanga quantum heterostructure nei tura atom an remkhawm dan te, tin, a bik takin temperature hniam lutuk atom an rem avanga thil lo danglam bik dan te leh Atom te chu tha chakna, entirnan lumna hmanga tha an pekin engtin nge an lo danglam tih a zirchianna chu a zu present a ni. Pakhat zawkah chuan Ge1-xSnx chu quantum well anga siamin a chhah zawng chu de Broglie wavelength (kan hriatthiam theih nan electron wavelength a ni ber mai) an...